ÖZBEKİSTAN AFGANİSTAN SORUNUNDA ÖNE ÇIKABİLİR Mİ?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk

Özbekistan Cumhurbaşkanı Mirziyayev’in girişimiyle, Taşkent’te,15-16 Temmuz 2021 tarihlerinde “Orta ve Güney Asya: Bölgesel Bağlantısallık, Sınamalar ve Fırsatlar” konulu uluslararası bir konferans yapılıyor[i]. Konferansın temel amacının “bölgesel bağlantısallığın güçlendirilmesi” olarak ifade ediliyor.

Konusu da, zamanlaması da dikkat çekici bir etkinlik…

Etkinliğe, Dışişleri Bakanı Sayın Çavuşoğlu’nun yanı sıra, Afganistan Cumhurbaşkanı ve Dışişleri Bakanı da katılıyor[ii]

Etkinlikte, Sayın Çavuşoğlu’nun Afganistan Cumhurbaşkanı ve Dışişleri Bakanı ile, Özbekistan Cumhurbaşkanı’nın da Afganistan Cumhurbaşkanı ile bir araya geldiği ifade ediliyor.

Özbekistan ve Afganistan Cumhurbaşkanlarının görüşmesinde, ulaşım ve enerji ortak projeleri de ele alınmış. Ele alınan projeler: Tirmiz (Özbekistan)-Mezar-ı Şerif-Kabil (Afganistan)-Peşaver Pakistan) demir yolu inşaatı projesi ve Surhan (Özbekistan)-Puli Humri (Afganistan) elektrik hattı projesi[iii]. İnsanın aklına, Çin’in dış yatırımlar/yardımlar ve sermaye aktarımı üzerinden işleyen dış politikası, bölgede ABD’nin fazla öne çıkmadan aynı politikayı izleyebileceği geliyor.  Niye bunlar akla geliyor? Çünkü Özbekistan ile ilgili bu gelişmelerin, denk geldiği, eş zamanlı olduğu hususlar var.

Birincisi, ABD, Çin ile rekabet ediyor, Çin’i çevreleme politikası izliyor.

İkincisi, ABD, Afganistan’dan askerini çekip, Afganistan’da birlikte çalıştığı Afganları sözde Taliban’ın zulmünden korumak için Orta Asya ülkelerine yerleştirme ve sözde Taliban’ın komşu coğrafyalara yönelmesini önlemek için bu ülkelerde askeri imkan ve kolaylıklar elde etme çabası içindedir.

İkincisi, Biden Yönetimi ile yakınlaşıp iktidar ömrünü bu suretle uzatma çabası artık çok açık olarak görülebilen Türkiye’deki AKP/Sayın Erdoğan iktidarı, Kabil Uluslararası Havaalanın güvenliğini sağlamaya soyunmuş ya da istekli gözükmektedir.

Şüphesiz, Özbekistan, zaten Afganistan’daki sorunun bir parçası… Ancak Afganistan konusunda gelinen nokta, Özbekistan ile ilgili söz konusu gelişmeler ve belki de en önemlisi ABD’nin Çin’e yönelik yaklaşımı, Özbekistan’ın Afganistan sorununda daha önce olmadığı kadar öne çıkabileceği algısına yol açmaktadır. Afganistan konusundaki gelişmelerde Çin’in adı çok fazla geçmese de, Özbekistan’ın Afganistan konusunda ABD’ye müzahir olarak atacağı adımların Çin’i çok yakından ilgilendireceği açıktır. Çünkü sadece Pekin Yönetimi değil, Dünya kamuoyu da biliyor ki; ABD’nin, Orta Asya ülkelerine yerleştirmek istediği Afganların da, bu ülkelerde Taliban bahanesiyle elde edeceği askeri imkân ve kolayların da, gerçekte Çin’e yöneliktir.

Türkiye de, Orta Asya Türk Cumhuriyetleri de, Afganistan sorununda ABD’ye müzahir bir yaklaşım içinde olmalarının maliyet-fayda analizlerini çok iyi yapmak durumundadır.

Korkum; AKP/Sayın Erdoğan iktidarının, sırf Biden Yönetimine yaklaşarak siyasal iktidar ömrünü biraz daha uzatmak için, Türkiye’nin Orta Asya Türk Cumhuriyetleri nezdindeki nüfuzunu, o ülkeleri ABD ile çalışmaya ikna etmek için kullanması, bu suretle o ülkelerin Çin ile karşı karşıya gelmesine ve Afganistan sorununun Orta Asya Türk Cumhuriyetlerine taşmasına sebep olması…

Umarım bu korkum yersizdir.

16 Temmuz 2021

[i] https://www.mfa.gov.tr/sayin-bakanimizin-orta-ve-guney-asya–bolgesel-baglantisallik-sinamalar-ve-firsatlar-konulu-konferansa-katilimi–14–16-temmuz-2021.tr.mfa

[ii] 16 Temmuz 2021, Türkgün s. 10- Sözcü s. 12

[iii] https://www.trthaber.com/haber/dunya/mirziyoyev-ile-gani-gorusmesinde-gundem-afganistan-596019.html%E2%80%A6


ABD’NİN GİRİT’TE VE BATI TRAKYA’DA ARTAN ASKERİ VARLIĞI ÜZERİNE…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Yunanistan’ın, NATO üyesi olarak ülkesini zaten ABD’ye açmış iken, son dönemde bu işi daha da ileriye taşımasını, ABD’ye Girit’te ve Batı Trakya’da daha ileri konuşlanma imkânı tanımasını, burada biraz farklı ele almaya çalışacağım. Elbette ki, Yunanistan’ın bu yaptıkları, Yunan emeli ve ABD’nin güncel Türkiye yaklaşımı ile birlikte mütalaa edildiğinde, Türkiye

TÜRKİYE CİDDİ TEHDİT/TEHLİKE ALTINDA

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Bu 30 Ağustos’ta aklıma gelenler…. Lütfen hatırlayınız… 1821’de Osmanlı’ya isyan eden ve bu isyan neticesinde 1832’de Osmanlı’dan koparak ayrı bir devlete sahip olan Yunanlılar, Mayıs 1919’da Anadolu’yu işgale başlıyor… Yaklaşık 100 yıl önce (1821) emperyalist Batının desteği ile Osmanlı’dan kopan isyancılar, yaklaşık 100 yıl sonra (1919) yine emperyalist Batının desteği

UKRAYNA’DAKİ ÇATIŞMANIN TRANSDİNYESTER CUMHURİYETİ’NE YANSIMA İHTİMALİ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk I. Moldova’nın doğusunda, fazla derinliği olmayan kuzeyden güneye doğru ince bir şerit halinde uzanan 1990’da Moldova’dan kopup tek taraflı bağımsızlık ilan eden, Ukrayna’nın batısından Ukrayna’ya komşu, Rusya himayesindeki, bugüne kadar Rusya dışında kimsenin bağımsızlığını tanımadığı Transdinyester Cumhuriyeti’nde dikkat çekici üç ayrı terör saldırısı yaşanıyor.[i] Bu çalışma, bu saldırıları çıkış noktası

PENÇE KİLİT OPERASYONU, “ERBİL GAZI” VE KÜRTLERE “ULUS İNŞASI”…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Linkedin’de Sayın Erkan Ayan’ın “AB-D neden Kuzey Irak’ta Pençe Kilidi Operasyonuna sessiz?” sorusu ile başlayan, benim bağlantı ağıma dâhil Sayın Murat Sekmen üzerinden muttali olduğum bir paylaşım ile karşılaştım. Bu paylaşımda, Türkiye’nin PKK terör örgütüne yönelik olarak Irak’ın kuzeyinde icra ettiği Pençe Kilit Operasyonu, (Erbil’in kontrolündeki) bölgenin petrol ve doğal

TACİKİSTAN SAVUNMA BAKANI’NIN TÜRKİYE ZİYARETİ ÜZERİNE…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Geçtiğimiz günlerde (20-21 Nisan’da) Milli Savunma Bakanı Sayın Hulusi Akar’ın önemli bir ziyaretçisi vardı. Tacikistan Savunma Bakanı Orgeneral Sherali Mirzo, Sayın Akar’ın “resmi davetlisi” olarak Türkiye’deydi. Sayın Akar, Sayın Mirzo’yu Milli Savunma Bakanlığı’na gelişinde askeri törenle ve görüntülerde ifadesini bulan dikkat çekici bir samimiyet ile karşılamış. Milli Savunma Bakanlığı tarafından

E-mail: bilgi@ascmer.org

Tel: +90 532 414 48 98

Dükkan
© 2014 Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki yazılar ve analizler kaynak gösterilmeden kullanılamaz.