ABD’NİN MÜSLÜMAN UYGUR TÜRKLERİNE İLGİSİNİN ÇAĞRIŞIMLARI

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı

ABD Senatosu’nda, Sincan Uygur Özerk Bölgesi (Doğu Türkistan)’nde Müslüman Uygur Türklerine yönelik, “Uygur Human Rights Policy Act (Uygur İnsan Hakları Politikası Yasası)” tasarısı kabul edilmiş.[i] Senato’dan geçen metne göre; Pekin’in Müslüman Uygur Türklerine yönelik insan hakları ihlallerine karşı, Washington Çin Hükümeti yetkililerine yaptırımlar uygulayabilecek. Bölgedeki işkence, yargısız gözaltı, zorla kaybolma ve insan haklarının “açık ihlali” olayları. takip edilecek. Bu fiiller, faillerini de içerecek şekilde, bir rapor halinde düzenli olarak Kongre’ye sunulacak.

Hiç kuşku yok, önemli bir gelişme.

Her şeyden önce, ABD’nin hedef/çıkar bölgesindeki sorunları nasıl “kaşıdığına” dair güncel bir örnek. Acaba Çin ABD’nin hedefinde olmasaydı, ABD, Müslüman Uygur Türkleri ile ilgilenir miydi?

İkinci olarak tasarı, ABD-Çin ilişkilerini etkileyecektir. Pekin, tepki verecek, muhtemelen dolaylı yoldan ABD’den bu tasarının yasalaşmamasını talep edecek, Washington da bunun karşılığında Çin’den bir şeyler isteyecektir. Bu, ABD’nin kriz yönetimine ilişkin bilinen klasik yaklaşımıdır.

Üçüncü olarak, tasarıya bakarken ve Suriye’deki Müslüman Uygurlar Türklerini hatırlamak gerekir. Eğer Suriye’de Müslüman Uygur Türklerinden kurulu “aşırıcı” muhalif bir silahlı yapılanma varsa, tasarı, bir taraftan ABD’ye Suriye’de bunlara nüfuz etme ve bunları kullanma imkanı verecektir, diğer taraftan da dolaylı olarak ABD’nin “aşırıcılarla” olan ilişkisinin güncel bir başka örneği olacaktır.

Dördüncü olarak, tasarıya bakarken, İran ve İsrail de akla gelmelidir. Sünni Müslüman Uygur Türklerinin Suriye’deki İran varlığını yönelmesi İsrail’in işine gelecektir. Eğer Başkan Trump’ın askeri güç kullanma yetkisini kısıtlayan yasanın düşmesi sonrasında gündeme geldiği gibi ABD İran’ı hedef alacaksa, Washington’un tasarı üzerinden Müslüman Uygur Türkleri üzerinde sahip olacağı dolaylı nüfuz, İran’ı Suriye’de meşgul etmek suretiyle, İran karşısında ABD’nin işini kolaylaştırabilecektir.

Beşinci olarak, Türkiye bu işin neresinde diye sorulmaz mı? ABD Müslüman Uygur Türklerine sahip çıkarken, Türk ve Sünni Müslüman kimliği ile öne çıkmış Türkiye’nin Sünni Müslüman Uygur Türklerine sahip çıktığı düşünülebiliyor mu? Bütün Dünyada Sünni Müslümanlara sahip çıkması ile artık öne çıkmış Türkiye, Müslüman Uygur Türklerine sırtını dönmüş gözükmüyor mu? Neyse, buna girmeyeceğim.

Altıncısı ve asıl önemlisi, eş zamanlı diğer gelişmeler… (i) ABD’siz adım atmadığı bilinen NATO, Libya’da, Türkiye’nin de desteklediği Trablus Hükümetinden (Serrac Hükümetinden) yana olduğunu açıklıyor. (ii) ABD Dışişleri Bakanı İsrail’i ziyaret ediyor. Bu ziyaret bağlamında, daha önce İsrail’in Batı Şeria’nın bir kısmını ilhak etmesine “yeşil” ışık yakmış ABD’nin bu ışığın rengini “sarıya” çevirdiği ileri sürülüyor. (iii) Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, ABD’den çok, İsrail’i hedef alan bir açıklamada bulunuyor. (iv) Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Merkezi (SIPRI), salgın nedeniyle mevcut çatışma bölgelerinde gerilimin artabileceği uyarısında bulunuyor. (v) ABD, İran ile gerginliğin ABD-Irak ilişkilerini nasıl etkilediği üzerinde çalışıyor, bu konuda Kongre’ye sunulmuş raporlar var. (vi) Suudi Arabistan ekonomik sıkıntı içinde ve artan baskı huzursuzluk potansiyelini besliyor. (vii) Irak’ta, Kürtler ile geçmişi olan, Kürtlere müzahir, İstihbarat Başkanı Mustafa Kazimi yeni hükümeti kurmakla görevlendiriliyor. (viii) Başkan Trump’tan Türkiye’ye ve Sayın Erdoğan’a dair olumlu açıklamalar geliyor. (ix) Ankara-Moskova ilişkilerinde bir rahatsızlık olduğu hissedilebiliyor, buna dair işaretler var.

Bu eş zamanlı gelişmeler, ABD’nin Türkiye’yi de yanına alarak bölgede İran ve/veya Suriye konusunda adımlar atabileceğini akla getiriyor. ABD’de önümüzdeki Kasım ayında Başkan seçimi var. Başkan Trump’ın salgınla mücadeledeki performansı sıkıntılı ve bu durum kendisinin yeniden seçilmesini riskli hale getiriyor. Kongre’de Demokratlarn artan baskısı var. Eğer Kasım’daki seçim öncesinde, özellikle İran ile girişilecek kontrollü/sınırlı bir sıcak çatışma, Başkan Trump’ın seçilme şansını artırabilir diye düşünülüyor olabilir. Bu noktada, “Peki, Türkiye niye İran’a karşı ABD’nin yanında” diye sorulabilir. Bunun cevabı, Türk iç politikasının mevcut durumunda ve muhtemel geleceğinde saklı diye düşünüyorum. ABD, AKP iktidarının/Sayın Erdoğan’ın pozisyonlarını korumasına, hatta bir erken seçim üzerinden iktidar ömürlerini uzatmasına destek verebilir. Peki, Türkiye’nin, sırf bu amaçla İran karşısında ABD’nin yanında yer alınması doğru olur mu? Bunun cevabı da, sanırım, AKP iktidarının/Sayın Erdoğan’ın içeride ve dışarıda “Sünni siyasal İslam”ı yansıtan politika anlayışında ve uygulamasında saklı…

osmetoz/ascmer, www.ascmer.org, 15 Mayıs 2020

[i] https://www.scmp.com/news/china/article/3084477/us-senate-passes-uygur-human-rights-policy-act?utm_medium=email&utm_source=mailchimp&utm_campaign=enlz-scmp_today&utm_content=20200515&MCUID=6453d665d8&MCCampaignID=b78be161f5&MCAccountID=3775521f5f542047246d9c827&tc=25, 15.5.2020)


UKRAYNA’DAKİ ÇATIŞMANIN TRANSDİNYESTER CUMHURİYETİ’NE YANSIMA İHTİMALİ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk I. Moldova’nın doğusunda, fazla derinliği olmayan kuzeyden güneye doğru ince bir şerit halinde uzanan 1990’da Moldova’dan kopup tek taraflı bağımsızlık ilan eden, Ukrayna’nın batısından Ukrayna’ya komşu, Rusya himayesindeki, bugüne kadar Rusya dışında kimsenin bağımsızlığını tanımadığı Transdinyester Cumhuriyeti’nde dikkat çekici üç ayrı terör saldırısı yaşanıyor.[i] Bu çalışma, bu saldırıları çıkış noktası

PENÇE KİLİT OPERASYONU, “ERBİL GAZI” VE KÜRTLERE “ULUS İNŞASI”…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Linkedin’de Sayın Erkan Ayan’ın “AB-D neden Kuzey Irak’ta Pençe Kilidi Operasyonuna sessiz?” sorusu ile başlayan, benim bağlantı ağıma dâhil Sayın Murat Sekmen üzerinden muttali olduğum bir paylaşım ile karşılaştım. Bu paylaşımda, Türkiye’nin PKK terör örgütüne yönelik olarak Irak’ın kuzeyinde icra ettiği Pençe Kilit Operasyonu, (Erbil’in kontrolündeki) bölgenin petrol ve doğal

TACİKİSTAN SAVUNMA BAKANI’NIN TÜRKİYE ZİYARETİ ÜZERİNE…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Geçtiğimiz günlerde (20-21 Nisan’da) Milli Savunma Bakanı Sayın Hulusi Akar’ın önemli bir ziyaretçisi vardı. Tacikistan Savunma Bakanı Orgeneral Sherali Mirzo, Sayın Akar’ın “resmi davetlisi” olarak Türkiye’deydi. Sayın Akar, Sayın Mirzo’yu Milli Savunma Bakanlığı’na gelişinde askeri törenle ve görüntülerde ifadesini bulan dikkat çekici bir samimiyet ile karşılamış. Milli Savunma Bakanlığı tarafından

UKRAYNA’DAKİ SICAK ÇATIŞMANIN -GELİNEN NOKTADA- EVRİLME DURUMU

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk I. Ukrayna’daki sıcak çatışmaya, ABD, ABD’nin ortakları ve müttefikleri ile bunların kontrolündeki medya “savaş” diyor. Ben, bugüne kadar “sıcak çatışma” ifadesini kullandım. Rusya ise, “özel askeri operasyon” diyor. “Savaş” kavramını kullanmayı niçin doğru bulmadığıma, kavramın genel-geçerli tanımından ve uluslararası hukuktan hareketle, ayrı bir yazı ile işaret etmiştim. “Özel askeri operasyon”,

MİLLİ SAVUNMA BAKANI’NIN KARADENİZ’DEKİ SERBEST KALMIŞ MAYINLARA DAİR AÇIKLAMALARININ ÇAĞRIŞIMLARI

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk “Karadeniz’deki serseri mayınlarla ilgili açıklamada bulunan Milli Savunma Bakanı Sayın Hulusi Akar, ‘Mayınlar kasıtlı mı bırakıldı diye şüphelerimiz var. Belki NATO’ya ait mayın tarama gemilerinin Karadeniz’e girmesi için bir plan dâhilinde de bu mayınlar bırakılmış olabilir’ dedi.”[i] Haberde, Sayın Akar’ın, mayınların Rus yapımı olduğunu ve hangi ülkenin bıraktığının araştırıldığını, söz

E-mail: bilgi@ascmer.org

Tel: +90 532 414 48 98

Dükkan
© 2014 Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki yazılar ve analizler kaynak gösterilmeden kullanılamaz.