TRUMP YÖNETİMİ “GEÇMİŞTE” YAŞIYOR

Prof. Dr. Osman metin Öztürk

Batı ile yaşadığı gerginliklerin Çin’in Skynet kitlesel (uydu) gözetleme sistemini tehlikeye attığı; ABD’nin başlattığı ticaret savaşının ve uyguladığı yaptırımların, Çin’in güvenlik birimlerini yenilikçi çözümler üretmeye zorladığı ifade ediliyor.[i]  Belirtilen bu tespitler, Trump Yönetiminin Çin yaklaşımının işe yaradığına işaret ediyor. Anacak bu, ABD’nin Çin sorununu kendisi açsından kalıcı/güvenilir bir çözüm yoluna soktuğu anlamına gelmiyor.

Niçin bu anlama gelmediğine özetle açıklık getireceği düşünülen iki hususa işaret edilebilir. Birincisi, ABD’nin Çin ile rekabeti sürdürme, buna dayanma gücünde ciddi sorun olduğunun kabul edilmesidir. Çin sürekli cepheyi genişletirken ABD kendi cephesini küçültüyor, içeride ve dışarıda artan sorunları yaşıyor, bunlar olurken ABD’nin gücü artmıyor geriliyor, böyle bir süreç işliyor. Yani ABD’nin Çin ile mücadeleyi sonuna kadar bu şekilde sürdüremeyeceği değerlendirilmektedir.

İkincisi de, ABD’nin, geçmiş olaylardan hala dersler çıkarmadığı, uluslararası ilişkilere dair düşünce kalıplarını fazla değiştirmediği, kendisini bir özeleştiriye tabi tutmadığıdır. Bu noktada İran akla geliyor. ABD, yıllarca İran’a ambargo uygulamış ama, bugün görüyoruz ki, ambargo işe yaramamıştır. Trump Yönetimi, İran’a uygulanan ambargonun işe yaramadığını, ambargolu yıllarda İran’ın asimetrik çözümler ürettiğini ve bir nükleer program geliştirdiğini, bugün çok daha güçlü bir İran’ın ortaya çıkmış olduğunu görmüyor. Görmediği için de, bugün aynı şeyi Çin’e yapıyor.

İran konusunda belirtilenler nedeniyle, ABD’nin Çin ile başlattığı ticaretin savaşının ve Çin’e uyguladığı yaptırımların sonucu az-çok bugünden bellidir. O da, bugünden daha güçlü Çin.

Eğer ABD’nin Çin yaklaşımı Çin’i yenilikçi çözümler üretmeye zorluyorsa; Çin’in mevcut imkân ve kabiliyeti ile dinamizmi dikkate alındığında, ticaret savaşı ve yaptırımlar, ilerleyen dönemde, ABD’nin karşısına çok daha güçlü bir Çin çıkarmaz mı? ABD, küresel hegemonik güç olarak yerini kendi eliyle Çin’e bırakmış olacağı bir durumu yaşamaz mı?

ABD, hem bugün Çin’in mevcut (olan) gücünü, küresel hegemonya “hevesindeki” tazeliği, bu hevesin Dünya’daki tezahürlerini, teknolojide taklitçilikten yenilikçiliğe geçtiğini görmüyor, hem de başlattığı ticaret savaşı ve uyguladığı yaptırımlar ile Çin’i daha da güçlenmesi yolunda adeta tahrik ve teşvik etmiş olacağını görmüyor.

Bugün itibarıyla; kendisini yenileyemeyen, yenileyemediği için cazibesi ve önderlik işlevi bir erime süreci içine girmiş gözüken, giderek artan bir şekilde küresel sorumluluklarına sırtını dönen, dönmekle kalmayıp açıkça bununla çelişen yaklaşımlar sergileyen, aynı zamanda her konuda “kendi derdine düşmüş” bir ülke algısına yol açan bir ABD görüntüsü vardır. Böyle bir görüntüye sahip ABD’nin Çin karşısında ne kadar geleceği olabilir?

Trump Yönetiminin Çin ile başlattığı ticaret savaşının ve Çin’e uyguladığı yaptırımların Çin’in Skynet kitlesel (uydu) gözetleme sistemini tehlikeye atması ve Çinli yöneticileri zora sokması, bağımsız kaynaklarca henüz teyit edilmiş bir durum olmasa da, önemlidir, fakat fazla abartılmamalıdır. Çünkü bu, yukarıda belirtilen hususlar ışığında,  bir savaşta mevzilerden birinin kazanılması yolunda mesafe alınmasının ilerisinde bir anlam ifade etmez, bu savaşın sonucu konusunda anlamlı bir işaret olarak görülemez. Savaş yeni başlamış, devam etmektedir.

Bu savaşta; Çin’in, hem koşullardaki değişimi dikkate aldığı, hem de koşullardaki değişimi her gün biraz daha fazla etkilediği (yönlendirdiği) görülmektedir. ABD de böyle görülebilmekte mi? Rasyonalite, bu durumun, savaşın geleceği açısından daha anlamlı olduğunu söylemektedir.

Sovyetlerin resmen çöktüğü 1991 yılının hemen öncesinde ve sonrasında, ABD, koşullar ile istediği gibi oynayabiliyor, istediğini yapabiliyordu. Aradan 27 yıl geçmiş; bu, uluslararası politikada çok uzun bir süre değil. Fakat değişimin hızı o kadar büyük ve geçen her gün bu hız daha çok artıyor ki, 27 yılda birçok şey değişti, değişmeye de devam ediyor. 27 yılın sonunda gelinen bugünkü nokta şudur: ABD, ne 1991 sonrasında “yeni bir Dünya düzeni” kurabilmiştir, ne de ortaya çıkan küresel düzensizliğin önüne geçebilmiştir. Üstelik küresel düzensizlik her gün biraz daha artıyor.

Onun içindir ki, Trump Yönetiminin geçmişte yaşadığını ve bunun da ABD’nin geleceğini bağladığını düşünüyorum.

osmetoz/ascmer, www.ascmer.org, 24 Eylül 2018.

[i] https://www.scmp.com/news/china/science/article/2165372/how-tensions-west-are-putting-future-chinas-skynet-mass?utm_medium=email&utm_source=mailchimp&utm_campaign=enlz-scmp_today&utm_content=20180924&MCUID=6453d665d8&MCCampaignID=334e533871&MCAccountID=3775521f5f542047246d9c827&tc=18, 24.9.2018.


MOKSOVA’NIN “ŞAM ONAYI” DAYATMASI NELER SÖYLÜYOR

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Rusya Dışişleri Bakanlığı’ndan daha yeni yapılan bir açıklamada, Türkiye’nin Suriye topraklarında düzenlemeyi planladığı herhangi bir harekât öncesinde Şam hükümetinden onay alması gerektiği ifade edilmiş[i]… Zamanlaması çok manidar gelen bir gelişme… Çünkü açıklama, Türkiye’nin Fırat’ın doğusuna operasyon yapmayı konuştuğu, Ankara ile Washington’un Suriye’nin kuzeyinde güvenli bölge oluşturmayı müzakere ettiği,

LÜBNAN HİZBULLAHI’NA SİLAH VEREN ABD, YPG’YE SİLAH VERMEKTEN VAZGEÇER Mİ?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı ABD, askeri yardım paketi kapsamında Lübnan Ordusuna 150 zırhlı araç hibe etmiş[i]… ABD yıllardır Lübnan’a askeri yardımda bulunuyor. Hatta bu yardımın kapsamında zaman zaman ağır silahların ve insansız hava araçlarının olduğu da biliniyor. ABD’nin Lübnan Ordusuna yaptığı bu yardımlar, hem Ortadoğu’daki mevcut konjonktür bağlamında, hem de Türkiye açısından

SURİYE’DE ABD İLE GÜVENLİ BÖLGE GÖRÜŞMELERİ “TAM GAZ” GİDİYOR AMA…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Bilindiği üzere, Suriye’nin kuzeyinde bir güvenli bölge oluşturulması konusu, Türkiye ile ABD arasında görüşülmektedir. Medyaya yansıyanlardan, bu görüşmeden çıkan ilk mutabakatın “ortak hareket merkezi” oluşturulması olduğu anlaşılmaktadır. Suriye’nin kuzeyinde güvenli bölge oluşturulması konusu bu mecrada iken; Türk medyasında, bugün, konu bağlamında dikkatimi çeken iki açıklama ile karşılaştım[i]. Açıklamalardan

KÜRESEL ISINMA VE TÜRK DİPLOMASİSİ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Dünya medyasında birkaç gündür dikkat çekici bir haber var. Sibirya’nın, İskandinavya’nın kuzeyinin, Alaska’nın ve Grönland’ın geniş bölgelerinin alevler içinde olduğu ifade ediliyor. Anılan bölgelerde bugüne kadar genelde yıldırım düşmesi nedeniyle çıkmış yangınlar, bu yıl, iklim değişikliğinin etkisinde ortalamanın üzerine çıkan yaz sıcaklarına bağlanıyor. AB’nin Dünya gözlem programı Copernicus’un

TÜRKİYE’NİN SURİYE’NİN KUZEYİNDE ABD İLE BİRLİKTE ÇALIŞMASI DOĞRU DEĞİL

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı ABD ile ilgili bir haber, bir-iki gündür ekonomide yaşananlar ve yine özellikle bir-iki gündür ilgili Bakanların medyaya yansıyan açıklamaları, haberleri ve görüntüleri… Bu çalışma, bunları, bunlara yapılmış anlam yüklemelerini ve konuya ilişkin değerlendirmeleri içerir.

E-mail: bilgi@ascmer.org

Tel/Fax: +90 312 235 1841

Dükkan
© 2014 Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki yazılar ve analizler kaynak gösterilmeden kullanılamaz.