Posts tagged as: uluslararası hukuk



KAŞIKÇI OLAYI: ARAP BAHARI SUUDİ ARABİSTAN İLE DEVAM MI EDECEK?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk

Kaşıkçı olayında gelinen nokta, Kaşıkçı’nın Suudi Arabistan’ın İstanbul Başkonsolosluğu’nda öldüğü (öldürüldüğü) ve Riyad’ın bunu açıklamaya hazırlandığı yönünde… Başkan Trump, böyle bir durumda, ABD’nin Suudi Arabistan’a “cezai” yaptırımlar uygulayacağını açıkladı. ABD ve Batı medyasında da, Suudi Veliaht Prens Muhammed bin Salman ile “balayı” döneminin sona erdiğine dair haber ve yorumlar yer alıyor.

Kaşıkçı olayında bugün itibarıyla görünen tablo, Suudi Arabistan’ın insan haklarını açıkça ve ağır bir şekilde ihlal ettiği, diplomatik ilişkilerin yürütülmesine dair uluslararası hukuk düzenlemelerini bu ihlalde istismar ettiği şeklinde ele alınıyor, takdim ediliyor. Batı, bir bütün olarak, Kaşıkçı olayı üzerinden Suudi Arabistan konusunda adeta ayağa kalkmış gibidir. Bu, dikkat çekici bulunmaktadır. Niye? Çünkü Suudi Arabistan’ın insan hakları ve uluslararası hukuk karşısındaki durumu/duruşu Kaşıkçı olayı üzerinden yeni ortaya çıkmış ya da yeni fark edilmiş değildir. Hemen herkes, “dinden çıkmış Sünni cihatçıları” Suudi Arabistan ile ilişkilendirirken, bu cihatçılar “kafir” diye nitelediklerinin kafalarını din adına keserken, ABD’deki 11 Eylül saldırıları Suudi Arabistan ile ilişkilendirilirken, hatta 11 Eylül saldırılarından mağdur olmuş Amerikalılara Suudi Arabistan’a karşı dava açma yolunu açan bir kanun Kongre’de kabul edilirken, Suudi Arabistan’ın insan haklarını ihlal ettiğini ve uluslararası hukuku açıkça çiğnediği görülmüyor, şimdi Kaşıkçı olayı üzerinden görülüyor ve gündeme getiriliyor!… Bu durum, dikkat çekici değil midir? Devamı…



SURİYE KRİZİNDE KRİTİK EŞİK: FIRAT’IN DOĞUSU…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk

Bildiğim kadarıyla, ABD’nin Suriye’deki varlığı terörle mücadeleye ilişkindir ve IŞİD ile sınırlıdır. ABD liderliğindeki Koalisyon Güçleri, BM Güvenlik Konseyi’nin IŞİD ile mücadeleye dair kararı uyarınca Suriye’de bulunmaktadır.

Bugün itibarıyla, Suriye’nin IŞİD’dan temizlenmesinde sona gelinmiştir. Fırat’ın doğusunda IŞİD kalmamıştır. IŞİD, Türkiye’nin da çabaları ile, Fırat’ın doğusundan temizlenmiştir.

Peki, Fırat’ın doğusunda, terör örgütü olarak, şimdi ne vardır? Türkiye’nin milli ve coğrafi bütünlüğünü tehdit eden YPG terör örgütü, bölücü/ayrılıkçı Suriyeli Kürtler vardır.

Bu durumda sorulması gereken soru şu değil midir? Eğer Fırat’ın doğusu IŞİD’dan temizlenmişse, ABD’nin orada ne işi vardır? ABD’nin Fırat’ın doğusunda kalışı, uluslararası hukuka aykırıdır, BM Güvenlik Konseyi’nin Suriye’ye ilişkin kararı ile çelişmektedir. Fakat ABD Fırat’ın doğusunda kalmakla kalmıyor, daha fazlasını yapıyor!… Devamı…



SURİYELİ SIĞINMACILAR ARTIK “SIĞINMACI” OLMAKTAN ÇIKMADI MI?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk

Epeyi bir süredir değinmek istediğim bir husus var. O da, Türkiye’deki (tamamına yakını Arap) Suriyeli sığınmacıların dini bayramlarda ve tatil-akraba ziyareti için ülkelerine gidip gelmeleridir. Bu konuya, İP’ten Sayın Ümit Özdağ daha önce değinmişti. Ancak aradan geçen sure içerisinde konuya ilişkin durumda bir değişiklik olmamasından, konu önemli olmasına rağmen, gereken ilginin gösterilmemiş olduğu anlamı çıkmaktadır. Oysa konu ekonomik, politik, askeri/güvenlik açılarından son derece önemlidir. Böyle gördüğüm için, ben de ayrıca biraz detaylandırarak değineyim istedim.

Çok genel olarak, sığınmacı; ırkı, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyeti ya da siyasal görüşlerinden dolayı ülkesinde varlığını tehlikede gören ve bu nedenle ülkesinden kaçıp başka ülkeye sığınan kişi demektir. Eğer bir sığınmacı, daha sonra kendi ülkesine serbestçe gidip gelebilme fırsatını yakalamış, bunu yapabiliyor ise; bu, onların sığınmacı statüsünü ve sığınılan (kabul eden) ülkenin sığınmacılara dair yükümlülüklerini ortadan kaldırır. Uluslararası hukuk böyle diyor.

Bilineceği üzere, hâlihazırda Türkiye’de, tamamına yakını Arap kabul edilebilecek dört milyona yakın Suriyeli sığınmacı yaşamaktadır. Suriyeli sığınmacıların bir kısmı, bütün Türkiye’ye dağılmış olarak yaşamakta, bunlar genellikle işçi veya işveren olarak çalışmaktadır. Elimde resmi ve güncel veriler olmamakla beraber, Suriyeli sığınmacıların önemli bir kısmı da halen ihtiyaçları Türkiye tarafından karşılanan (masrafları devlet bütçesinden karşılanan) kamplarda yaşamaktadırlar. Türkiye’ye dağılmış işçi veya işveren olarak çalışan Suriyeli sığınmacılar da, kamplarda hayatlarını sürdüren Suriyeli sığınmacılar da, zaman zaman medyaya yansıyan sorunlar üzerinden Türkiye’nin gündemine gelmektedirler.

Bugün itibarıyla, Suriye krizi, en çok Türkiye’yi yakından ilgilendireceğini düşündüğüm çok kritik değişimleri yaşıyor ya da yaşayacak gözükmektedir. (I) Suriyeli sığınmacıların sayısı, (ii)Türkiye sathına yayılmış olmaları ve (iii) dini bayramlarda ve tatil ya da akraba ziyaretleri için Suriye’ye serbestçe gidip gelebilmeleri, bunların hepsi birlikte mütalaa edildiğinde, savunma ve güvenlik açılarından Türkiye için ciddi bir risk ortaya çıkmaktadır. Türkiye’nin milli ve coğrafi bütünlüğünü hedef alan ve beka sorunu olarak algılanan (ifade edilen) ciddi bir tehdit ile karşı karşıya bulunduğu hatırlandığında, Suriyeli sığınmacılar ile ilişkilendirilebilecek risklerin büyük ciddiyet arz ettiği özellikle şüphesiz görülmektedir. Bu bağlamda akla gelebilecek istihbarat olgusuna da tek taraflı bakmamak gerekir. Türkiye’yi karşılarında görenlerin ya da Türkiye ile ilgili emelleri olanların nazarında, yurt sathına yayılmış ve/veya Suriye’ye bitişik/yakın bölgelerdeki sığınmacı kamplarında bulunan Suriyeli sığınmacıların iyi birer istihbarat kaynağı olabileceğini de görmek gerekir.

Kendisini Sünni İslam Dünyasının ve Arap Dünyasının lideri/hamisi olarak gören Suudi Arabistan’ın İsrail ile olan güncel yakınlığı ve Riyad’ın, Trump Yönetiminden gelen çağrıya uyarak, Suriye’nin kuzeyindeki Türkiye’nin milli ve coğrafi bütünlüğünü tehdit eden oluşuma (SDG’ye ya da YPG’ye) mali yardımlarda bulunduğu hatırlandığında, konunun ne denli önemli olduğu daha iyi anlaşılmaktadır. Daha yeni, Hamas’ın Gazze sorumlusundan gelen, İsrail ile anlaşmaya hazır olduklarına dair, İsrail’in nükleer gücüne vurgu yapan açıklama, bana göre, bu öneme işaret eden bir başka husustur. Çünkü hem Ankara’nın daha dün Hamas’a nasıl kucak açmış olduğu, hem de İsrail’in Kürtler ile olan bağları aklıma gelmektedir.

Bilineceği üzere, sağlam bir savunma ve güvenlik, ancak sağlam bir ekonomi ile mümkün olabilir. Türkiye, bugün itibarıyla ciddi bir ekonomik krizi yaşamaktadır. Nüfusun büyük kesimini oluşturan sabit ve dar gelirlerinin geçimlerini sağlamakta çok zorlanmaya başladıkları bir ekonomik tablo ortaya çıkmıştır. Ekonomideki çarkların işletilmesinde ciddi güçlükler ile karşılaşıldığı çok açıktır.  Devletin kaynaklarının halkın ihtiyaçlarını karşılamaya yetmediği, tasarruf tedbirlerinin gündeme geldiği, dış borç arayışının öne çıktığı, güven sorunu nedeniyle dış borç ihtiyacının aracı yabancı danışmanlık kurumları üzerinden aşılmaya çalışıldığı oldukça olumsuz bir ekonomik tablo mevcuttur. Böyle gözüküyor. Böyle bir ekonomik tabloda, Devletin Suriyeli sığınmacılar için harcama yapmayı sürdürmesinin giderek artacak bir tepkiye/soruna yol açması potansiyel olarak görülmektedir.

Asıl önemlisi, dini bayramlarda ve tatil ya da akraba ziyaretleri için Suriye’ye serbestçe gidip gelebilmeleri nedeniyle sığınmacı statüleri tartışmalı hale geldiğinden, Türkiye’nin ülkesindeki Suriyeliler için uluslararası hukuktan kaynaklanan bir himaye/yardım yükümlülüğünden artık söz edilemeyecek olması ve bunun, zincirleme olarak iç hukukta ifadesini bulacak bir durum olmasıdır. Ankara’nın özellikle buna dikkat etmesi gerektiği düşünülmektedir. Çünkü Türkiye’nin uluslararası hukuktan kaynaklanan yükümlülüğünün ortadan kalkması, Suriyeli sığınmacılara yapılan yardımları ulusal (iç) hukuk açısından dayanaktan yoksun bırakma ya da en azından bu dayanağı zayıflatma potansiyelini içerdiği değerlendirilmektedir.

Elbette ki, insanlık, dindaşlık, yardım gerekçesi olarak görülebilir. Ancak bu noktada da şu iki hususu görmek gerekir. Birincisi, uluslararası hukuktan kaynaklanan yükümlülüğün ortadan kalkmasının, iç hukuk bağlamında, Suriyeli sığınmacılara yardıma ilişkin esas ve usullerin gözden geçirilmesini gerektirdiğidir. İkincisi de, Türkiye’de sabit ve dar gelirlerin büyük kısmının açlık sınırının altında bir yaşam sürdürmeye doğru yol aldığı, geçimlerini sağlamakta zorlandığı, işsizliğin arttığı, işyerlerinin kapandığı, ekonomideki çarkların işletilmesinde ciddi güçlükler ile karşılaşıldığı bir ortama, Ankara’nın Suriyeli sığınmacılara ilişkin yaklaşımını aynen sürdürmesinin doğru olmayacağı, bunun toplumda soruna yol açabileceğidir.

Konu, önemlidir. Umarım gereken ilgiyi görür.

osmetoz/ascmer, www.ascmer.org, 05 Ekim 2018 Devamı…



FENER RUM PATRİKHANESİ YENİDEN SAHNEDE

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk

İstanbul’daki Fener Rum Patrikhanesi’nin epeyi bir süredir sesi çıkmıyordu. Patrikhane’nin Ukrayna Kilisesinin bağımsızlığına yeşil ışık yakması ve Rus Ortodoks Kilisesi’nin buna gösterdiği sert tepki[i], bu durumu değiştirecek, Patrikhane’yi Türkiye’de gündeme taşıyacak gibi gözükmektedir. Devamı…

E-mail: bilgi@ascmer.org

Tel/Fax: +90 312 235 1841

Dükkan
© 2014 Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki yazılar ve analizler kaynak gösterilmeden kullanılamaz.