ORTA DOĞU VE ÇİN

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in 19 Ocak 2016 tarihinde, Suudi Arabistan ile başlayan, Mısır ve İran ile devam eden beş günlük Orta Doğu seyahati, Orta Doğu’nun Çin için neyi ifade ettiği ya da ne kadar önemli olduğu konusunu öne çıkarmıştır. Bu bağlamda, Orta Doğu’nun Çin için çok da fazla önemli olmadığı, Çin’in dış politikasında fazla bir yere sahip olmadığı, görüşleri ile karşılaşılmıştır.

Bu yöndeki görüşlere iştirak etmek güçtür. Niçin iştirak edilemeyeceği konusunda çok sayıda neden söz edilebilir. 1. Her şeyden önce Çin, enerjide dışa bağımlıdır, enerji ihtiyacı sürekli artmaktadır ve Orta Doğu hala Dünyanın en önemli enerji bölgelerinden biridir. 2. Çin’in ekonomik büyümesi ihracata dayalıdır ve Orta Doğu, Çin’in ihracat güzergâhında kritik önemi haiz bir coğrafya olma özelliğini taşır. 3. Çin’in Afrika ile olan yoğun ve yakın ilişkileri vardır ve Orta Doğu, Afrika’ya doğudan girişi kontrol eder. 4. Orta Doğu’daki hareketlilik (artan tansiyon), Asya’nın doğusunda Çin’e rahat çalışma imkanı sunmakta, hareket serbestisini artırmaktadır. 5. Orta Doğu, Çin’e, güneyini ve güneybatısını “çifte kıskaç” altına alma imkanı vermektedir. 6. Sincan-Uygur (Doğu Türkistan) sorunu ile güneybatısındaki ve batısındaki coğrafyalarda yaşayan Müslüman nüfus ve buralarda kendisini gösteren “militan İslami aşırıcılık” dikkate alındığında, Orta Doğu’ya göstereceği ilgi, Çin’in bu konularda elinde kuvvetlendirecektir. 7. Orta Doğu, Çin’in yeni “İpek Yolu” Projesinin (“Bir Kuşak Bir Yol Projesi”nin) bir parçasıdır. 8. Asıl önemlisi, üç kıtanın ve önemli suyollarının kesişme noktasındaki konumu ile Orta Doğu’nun sunduğu avantajlar, ABD karşısında yeni bir kutup olma yolunda ilerleyen Çin’in bu ilerleyişini sürdürebilmesi için çok önemlidir.

Bütün bunlar varken, Orta Doğu’nun, Çin Dış Politikasında o kadar da önemli olmadığı düşünülebilir mi?

Batı medyasına bakıldığında, Çin-Orta Doğu bağlantısının fazla yer almadığı görülüyor. Xi Jinping’in bahse konu Orta Doğu ziyaretine ilişkin haberler de fazla yer almamıştır. Orta Doğu, yukarıda belirtildiği üzere, Çin için önemli olmasına rağmen, bu durumu nasıl açıklamak gerekir.

Bu bağlamda da, farklı bazı varsayımlardan söz etmek mümkündür. Bu varsayımlardan ilki, Batı medyasının konuya yaklaşımının “maksatlı” olabileceği, bu yöndeki algıdır. Bir diğer varsayım da, Orta Doğu’nun Çin için fazla önemli olmadığını öne süren uzmanların (akademisyenlerin) gerçekte Orta Doğu’nun Çin için maliyetini aşağıda tutmak için, bunu aynı şekilde “maksatlı” olarak yapmış olabilecekleridir. Orta Doğu, Çin için önemlidir ve bunda bir tereddüdün olmaması gerekir. Bir başka varsayım da; bu önemin görülememesinin, belki konulara (gelişmelere), her alanda olduğu gibi uluslararası ilişkiler alanında da artık yerleşik hale gelmiş Batılı düşünce kalıpları ile bakılmaya devam edilmesi ile ilgilidir.

Son varsayım özellikle önemli görülmektedir. Bu bağlamda, Çin Diplomasisine, Batılı diplomasiler üzerinden kazanılmış deneyim üzerinden yaklaşılmasından isabetli sonuçlara ulaşılmayacağını ileri sürmek mümkündür. Batının egemen düşünce kalıpları ile ABD (batı) karşısında yeni bir kutup olunabilir mi? Böyle bir çaba, “küresel oyunu” kendisine göre düzenlemiş ABD’yi, Çin karşısında daha başlangıçta avantajlı kılmaz mı? Ve bu, gerçekte, ABD’nin küresel politikadaki egemen konumunu pekiştirmeye hizmet etmez mi?

Bu bağlamda hatırlanması gereken önemli bir husus da, Batı merkezli “medeniyetler çatışması” tezidir. Bu tezde Batı karşısında sayılan medeniyet gruplarından biri de Konfüçyusluk, yani Çin’dir.

Çin’e ve Çin açısından Orta Doğu’ya bakarken, Pekin’in, oyun alanının rakipleri tarafından, rakiplerine göre düzenlenmiş bir oyuna girmekten kaçınacağını ve bu anlamda, rakibi ile eşit koşullarda başlayabileceği bir oyuna katılmak isteyebileceğini dikkate almak gerekir.

osmetoz/ascmer, 24 Ocak 2015, www.ascmer.org

Anahtar Kelimeler: ABD,  çifte kıskaç,  Çin,  orta doğu,  Xi Jinping, 

SUUDİ ARABİSTAN’DAKİ RAFİNERİ SALDIRISI: ARKASINDA İRAN MI, ABD Mİ?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Suudi Arabistan’da Aramco’ya ait iki rafinerinin saldırıya uğraması ve bu suretle ortaya çıkan petrol arzındaki daralma sonrasında, İran’ın adı öne çıkmaya, İran’ı bu saldırı ile ilişkilendirmeye yönelik çabalar devam ediyor. Önce saldırının Yemen’deki İran destekli Husilerin silahlı insansız hava araçları ile yapıldığı öne çıkmıştı. Ancak Husilerin elinde, menzil

SUDAN’IN DEVRİK-HAPİSTEKİ DEVLET BAŞKANI ÖMER EL BEŞİR

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Bugünkü (10 Eylül 2019) Türkgün Gazetesi’nin 11. sayfasında Sudan’ın devrik ve hapisteki Devlet Başkanı Ömer el Beşir hakkında bir haber var. “Nereden nereye” dedirten bir haber… Haber, ben de o kadar çok şeyi çağrıştırıyor ki… Bu yazı, bu çağrışımları konu edinen bir yazıdır. Haber, Sudan’ın devrik lideri Ömer

İSRAİL’İN IRAK’TA İRAN HEDEFLERİNİ VURMASI ÜZERİNE

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı İsrail’in, 1981’de Irak’ın Osirak nükleer santralini hedef alan saldırılarından sonra, şimdi de Irak’taki İran hedeflerini vurduğu medyaya yansıyor. İsrail, bu yöndeki haberleri yalanlamıyor, dolaylı olarak teyit ediyor. Bu duruma bağlı olarak da, İsrail-İran çatışmasında yeni cephenin Irak mı olduğu (olacağı) soruluyor.[i] Haberde geçtiği üzere, İsrail’in Irak’a hava saldırısında

ABD HİNT-PASİFİK BÖLGESİNDEKİ ASKERİ VARLIĞINI ARTIRIYOR

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı ABD’nin, Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler Antlaşması (INF)’ndan çekildikten sonra, Hint-Pasifik bölgesine yeniden/yeni füzeler konuşlandıracağı, bölgedeki askeri üs varlığını güçlendireceği ifade ediliyor[i]. Bu, münhasıran ABD Savunma Bakanı Mark Esper’in açıklamalarına dayandırılıyor. Bunlara bakılarak da, Başkan Trump’ın Asya stratejisinde hedefin ne olduğu sorgulanıyor.

ERDOĞAN (AKP) YÖNETİMİNİN ABD VE HDP YAKLAŞIMLARI

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Erdoğan (AKP) Yönetiminin ABD yaklaşımı ile HDP yaklaşımı o kadar çok biri birini çağrıştırıyor ki… ABD’ye de, HDP’ye de çok ağır eleştiriler tevcih ediliyor… En yetkili ağızlar, ABD’nin Türkiye’nin milli ve coğrafi bütünlüğünü tehdit eden PKK terör örgütünün Suriye kolu YPG terör örgütüne açıkça ve ciddi şekilde silah/teçhizat

E-mail: bilgi@ascmer.org

Tel/Fax: +90 312 235 1841

Dükkan
© 2014 Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki yazılar ve analizler kaynak gösterilmeden kullanılamaz.