MEKKE’DEKİ İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI (İİT) ZİRVESİ ÜZERİNE

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk

Suudi Arabistan Kralı Salman’ın daveti üzerine, Mekke’de İslam İşbirliği Teşkilatı İİT) olağanüstü liderler zirvesi gerçekleşiyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu zirveye katılmaması haber yapılmış[i]… Zirvede, Türkiye’yi Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu temsil etmiş.

Bilindiği üzere, Türkiye, 14-15 Nisan 2016 tarihlerinde İstanbul’da gerçekleşen İİT 13. Zirvesi ile, İİT Zirve Dönem Başkanlığını üstlenmişti. Dışişleri Bakanlığı’nın web sayfasında yer alan bilgilerden[ii], Türkiye’nin Dönem Başkanlığı’nın, “Kasım 2019’da Gambiya tarafından düzenlenmesi beklenen 14. Zirve’ye kadar” sürmesinin beklenildiği anlaşılmaktadır. Fakat medyada yer alan haberlerden[iii]; 14. Zirvenin Suudi Arabistan’ın ev sahipliğinde Mekke’de gerçekleşen zirve olduğu ve Türkiye’nin bu zirvede Dönem Başkanlığı görevini Suudi Arabistan’a devrettiği çıkmaktadır.

Ortada dikkati çeken bir durum var.

Bilebildiğim kadarıyla, diplomasinin yerleşik kuralları, Dönem Başkanlığı görevinin devir-tesliminin en üst düzeyde ve muadiller arasında yapılmasını öngörmektedir. Ancak Mekke’de böyle olmuyor. Türkiye adına Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu görevi devrediyor, Suudi Arabistan adına Kral Salman da görevi devralıyor.

Ankara ile Riyad arasında sıkıntı olduğu yeni bir şey değil, biliniyor. Sıkıntının nedeni konusunda, ilk akla gelenler Kaşıkçı olayı ve Suriye krizi bağlamındaki Ankara-Tahran ilişkilerinin güncel durumudur. Bir de, AKP iktidarı döneminde Türkiye’nin Sünni İslam kimliğinin bugüne doğru giderek uluslararası politikada belirginleşmesi var. Erdoğan, bir taraftan Arap ve İslam Dünyalarında halkın tanıdığı bir isim haline gelmiştir, hem de Sünni İslam Dünyasının hamisi rolünü sergilemeye başlamıştır. Türkiye’nin Arap ve İslam Dünyalarındaki nüfuzunun Suudi Arabistan’ın aleyhine olarak artması; bunun, Türkiye’nin Arap ve İslam Dünyasında Suudi Arabistan’dan “rol çalması ya da kapması” olarak algılanması, Ankara ile Riyad arasındaki sıkıntının belki de en temel nedendir.

Bu tablo, Washington’un, Ankara’yı ve Riyad’ı biri birine karşı “oynama/kullanma” avantajını sunan bir tablodur. Ayrıca, yine bu tablonun, İslam’da, hem mezhepsel hem de mezhep içi rekabet açısından da görülmesi gerekir ki; bu da, İran açısından ve “Medeniyetler Çatışması” tezi bağlamında “İslam-Batı çatışması” açısından anlamlıdır. Yani İslam Dünyasında İran’ın, İslam karşısında da Batının (ABD’nin)  işine gelen bir tablo vardır.

Bir ihtimal olarak, Ankara ile Riyad arasındaki sıkıntı nedeniyle Mekke’deki Zirve için Ankara’ya gelen davetin “niteliği” yerleşik diplomasi bağlamında “sorunlu” bulunmuş olabilir ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Mekke’deki Zirveye katılmaması münhasıran bununla ilişkilendirilebilir.  Ancak böyle olsa bile; bu, Ankara-Riyad ilişkilerinde sıkıntı olduğu gerçeğini değiştirmemektedir.

İİT Dönem Başkanı Türkiye’nin Dışişleri Bakanlığı,  İİT 14. Zirvesi’nin Kasım 2019’da Gambiya’da gerçekleşmesini beklerken; İİT 14. Zirvesi, Mayıs sonunda ve Suudi Arabistan’da yapılıyor. Bu durumda, doğal olarak, Riyad’ın önceki Dönem Başkanı Türkiye’ye “emrivaki” yapmış olabileceği akla gelmektedir ki; bu da, bir taraftan Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Mekke’deki Zirveye katılmamasının asıl nedeni olabileceğini, diğer taraftan da Ankara-Riyad ilişkilerinin “sıkıntılı” olmanın çok ilerisine geçmiş olabileceğini çağrıştırmaktadır.

Bölgedeki mevcut durum ve eş zamanlı güncel gelişmeler,  birikime dayalı sezgiler ile birlikte dikkate alınıp görünür geleceğe ışık tutulduğunda, görünen; yaz aylarının bölgede oldukça harekete geçebileceğidir. Kaşıkçı olayının, yaz aylarındaki “bölgesel atmosferin” etkisinde yeniden hatırlanması ihtimali yüksek bulunmaktadır. Bu ihtimalin, hem Kaşıkçı olayının, hem de Ankara-Riyad ilişkilerindeki “sıkıntının” daha net ve anlaşılır bir şekilde görülmesine kapı aralayabileceği düşünülmektedir.

osmetoz/ascmer, www.ascmer.org, 02 Haziran 2019.

[i] https://www.yahoo.com/news/turkeys-erdogan-absent-mecca-islamic-summit-afp-024820292.html, 02.6.2019.

[ii] http://www.mfa.gov.tr/islam-isbirligi-teskilati.tr.mfa, 02.6.2019.

[iii] https://www.sozcu.com.tr/2019/dunya/turkiyenin-donem-baskanligini-devrettigi-iit-zirvesi-basladi-5013501/, 02.6.2019.


SURİYE KONUSU: ABD, GÜVENLİ BÖLGE VE TÜRKİYE İÇİN BİR ÖNERİ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı I. Türkiye açısından Suriye konusunda belirgin bir hareketlilik var.

TÜRKİYE’NİN ÇEK CUMHURİYETİ’NE ATADIĞI BÜYÜKELÇİ VE ABD

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Sayın Egemen Bağış, Türkiye’nin Çek Cumhuriyeti (Çekya) nezdindeki yeni Büyükelçisi… Kamuoyunda ve Türk siyasetinde oldukça geniş yer bulmuş, tartışma konusu olmuş, bir atama… Bu, medyaya yansıyan haberlerden ve yorumlardan anlaşılabiliyor. Bu yazıda, önce kısaca bunun nedenine, sonra da işbu yazıyı yazmama neden olan, “küçük” gibi olsa da “benim

MÜNİH’İN HONG KONG’UN YERİNİ ALMASI ÖNERİSİ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Hong Kong, daha önce Britanya Krallığı’na (İngiltere’ye) bağlı iken 01 Temmuz 1997 tarihinden itibaren Çin’e bağlı “özel yönetim” bölgesine dönüşen, bu tarihten itibaren “bir devlet, iki sistem” olarak ifade edilen bir yaklaşım ile Pekin tarafından “uzaktan” yönetilmektedir. Çin’in ana karasının bir parçasıdır. Hong Kong, Çin’in güney kıyısında yer

SUUDİ ARABİSTAN’DAKİ RAFİNERİ SALDIRISI: ARKASINDA İRAN MI, ABD Mİ?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Suudi Arabistan’da Aramco’ya ait iki rafinerinin saldırıya uğraması ve bu suretle ortaya çıkan petrol arzındaki daralma sonrasında, İran’ın adı öne çıkmaya, İran’ı bu saldırı ile ilişkilendirmeye yönelik çabalar devam ediyor. Önce saldırının Yemen’deki İran destekli Husilerin silahlı insansız hava araçları ile yapıldığı öne çıkmıştı. Ancak Husilerin elinde, menzil

SUDAN’IN DEVRİK-HAPİSTEKİ DEVLET BAŞKANI ÖMER EL BEŞİR

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Bugünkü (10 Eylül 2019) Türkgün Gazetesi’nin 11. sayfasında Sudan’ın devrik ve hapisteki Devlet Başkanı Ömer el Beşir hakkında bir haber var. “Nereden nereye” dedirten bir haber… Haber, ben de o kadar çok şeyi çağrıştırıyor ki… Bu yazı, bu çağrışımları konu edinen bir yazıdır. Haber, Sudan’ın devrik lideri Ömer

E-mail: bilgi@ascmer.org

Tel/Fax: +90 312 235 1841

Dükkan
© 2014 Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki yazılar ve analizler kaynak gösterilmeden kullanılamaz.