MEKKE’DEKİ İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI (İİT) ZİRVESİ ÜZERİNE

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk

Suudi Arabistan Kralı Salman’ın daveti üzerine, Mekke’de İslam İşbirliği Teşkilatı İİT) olağanüstü liderler zirvesi gerçekleşiyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu zirveye katılmaması haber yapılmış[i]… Zirvede, Türkiye’yi Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu temsil etmiş.

Bilindiği üzere, Türkiye, 14-15 Nisan 2016 tarihlerinde İstanbul’da gerçekleşen İİT 13. Zirvesi ile, İİT Zirve Dönem Başkanlığını üstlenmişti. Dışişleri Bakanlığı’nın web sayfasında yer alan bilgilerden[ii], Türkiye’nin Dönem Başkanlığı’nın, “Kasım 2019’da Gambiya tarafından düzenlenmesi beklenen 14. Zirve’ye kadar” sürmesinin beklenildiği anlaşılmaktadır. Fakat medyada yer alan haberlerden[iii]; 14. Zirvenin Suudi Arabistan’ın ev sahipliğinde Mekke’de gerçekleşen zirve olduğu ve Türkiye’nin bu zirvede Dönem Başkanlığı görevini Suudi Arabistan’a devrettiği çıkmaktadır.

Ortada dikkati çeken bir durum var.

Bilebildiğim kadarıyla, diplomasinin yerleşik kuralları, Dönem Başkanlığı görevinin devir-tesliminin en üst düzeyde ve muadiller arasında yapılmasını öngörmektedir. Ancak Mekke’de böyle olmuyor. Türkiye adına Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu görevi devrediyor, Suudi Arabistan adına Kral Salman da görevi devralıyor.

Ankara ile Riyad arasında sıkıntı olduğu yeni bir şey değil, biliniyor. Sıkıntının nedeni konusunda, ilk akla gelenler Kaşıkçı olayı ve Suriye krizi bağlamındaki Ankara-Tahran ilişkilerinin güncel durumudur. Bir de, AKP iktidarı döneminde Türkiye’nin Sünni İslam kimliğinin bugüne doğru giderek uluslararası politikada belirginleşmesi var. Erdoğan, bir taraftan Arap ve İslam Dünyalarında halkın tanıdığı bir isim haline gelmiştir, hem de Sünni İslam Dünyasının hamisi rolünü sergilemeye başlamıştır. Türkiye’nin Arap ve İslam Dünyalarındaki nüfuzunun Suudi Arabistan’ın aleyhine olarak artması; bunun, Türkiye’nin Arap ve İslam Dünyasında Suudi Arabistan’dan “rol çalması ya da kapması” olarak algılanması, Ankara ile Riyad arasındaki sıkıntının belki de en temel nedendir.

Bu tablo, Washington’un, Ankara’yı ve Riyad’ı biri birine karşı “oynama/kullanma” avantajını sunan bir tablodur. Ayrıca, yine bu tablonun, İslam’da, hem mezhepsel hem de mezhep içi rekabet açısından da görülmesi gerekir ki; bu da, İran açısından ve “Medeniyetler Çatışması” tezi bağlamında “İslam-Batı çatışması” açısından anlamlıdır. Yani İslam Dünyasında İran’ın, İslam karşısında da Batının (ABD’nin)  işine gelen bir tablo vardır.

Bir ihtimal olarak, Ankara ile Riyad arasındaki sıkıntı nedeniyle Mekke’deki Zirve için Ankara’ya gelen davetin “niteliği” yerleşik diplomasi bağlamında “sorunlu” bulunmuş olabilir ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Mekke’deki Zirveye katılmaması münhasıran bununla ilişkilendirilebilir.  Ancak böyle olsa bile; bu, Ankara-Riyad ilişkilerinde sıkıntı olduğu gerçeğini değiştirmemektedir.

İİT Dönem Başkanı Türkiye’nin Dışişleri Bakanlığı,  İİT 14. Zirvesi’nin Kasım 2019’da Gambiya’da gerçekleşmesini beklerken; İİT 14. Zirvesi, Mayıs sonunda ve Suudi Arabistan’da yapılıyor. Bu durumda, doğal olarak, Riyad’ın önceki Dönem Başkanı Türkiye’ye “emrivaki” yapmış olabileceği akla gelmektedir ki; bu da, bir taraftan Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Mekke’deki Zirveye katılmamasının asıl nedeni olabileceğini, diğer taraftan da Ankara-Riyad ilişkilerinin “sıkıntılı” olmanın çok ilerisine geçmiş olabileceğini çağrıştırmaktadır.

Bölgedeki mevcut durum ve eş zamanlı güncel gelişmeler,  birikime dayalı sezgiler ile birlikte dikkate alınıp görünür geleceğe ışık tutulduğunda, görünen; yaz aylarının bölgede oldukça harekete geçebileceğidir. Kaşıkçı olayının, yaz aylarındaki “bölgesel atmosferin” etkisinde yeniden hatırlanması ihtimali yüksek bulunmaktadır. Bu ihtimalin, hem Kaşıkçı olayının, hem de Ankara-Riyad ilişkilerindeki “sıkıntının” daha net ve anlaşılır bir şekilde görülmesine kapı aralayabileceği düşünülmektedir.

osmetoz/ascmer, www.ascmer.org, 02 Haziran 2019.

[i] https://www.yahoo.com/news/turkeys-erdogan-absent-mecca-islamic-summit-afp-024820292.html, 02.6.2019.

[ii] http://www.mfa.gov.tr/islam-isbirligi-teskilati.tr.mfa, 02.6.2019.

[iii] https://www.sozcu.com.tr/2019/dunya/turkiyenin-donem-baskanligini-devrettigi-iit-zirvesi-basladi-5013501/, 02.6.2019.


ABD’NİN İRAN YAPTIRIMLARINI SORGULAMA…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Almanya Dışişleri Bakanı Heiko Maas İran’ı ziyaret ederken, bu ziyaret ile eş zamanlı olarak İran’dan bir açıklama ve bir eylem geliyor[i]. Açıklama, bir uyarı. İran; Avrupa’ya, bağları normalleştirme, ekonomik ilişkileri normale dönmesini sağlama uyarısı geliyor. Eylem de; İran, aynı anda altı hedefi izleyebildiği ve savaş uçaklarını, bombardıman uçaklarını, droneleri ve

TÜRK MEDYASINDA BUNLAR KONUŞULUYOR MU?

ABD Başkanı Donald Trump ile telefonda görüşen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, bir sonraki gün de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile telefonda görüşmüş… (Bu yazıda, tarih hatası nedeniyle, güncelleme yapılmıştır.)

HAKURK OPERASYONU: GÜNCEL DIŞ POLİTİKADA SORU İŞARETLERİ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Sözcü Gazetesi’nin 29 Mayıs 2019 tarihli nüshasının 15. sayfasında, deneyimli ve özellikle savunma/güvenlik konularında oldukça geniş bir çevreye sahip gazeteci Saygı Öztürk; Irak’ın kuzeyindeki 7 bin 903 PKK terör örgütü militanının, ABD’nin verdiği yeni silahlarla, Türkiye’ye sızmak için Hakurk bölgesinde toplandıkları bilgisinin edinilmesi üzerine, Türkiye’nin “büyük gizlilik içinde, iki komando

ABD’NİN HİNT-PASİFİK STRATEJİSİ ÜZERİNE

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Çin Halk Kurtuluş Ordusu Askeri Bilimler Akademisi araştırma görevlisi, Çin-Amerikan Savunma İlişkileri Merkezi Direktörü, Kıdemli Albay Zhao Xiaozhuo; Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (International Institute for Strategic Studies-IISS)’nün düzenlediği, 30 Mayıs 2019 Cuma günü Singapur’da başlayacak, Asya-Pasifik güvenliğine dair Shangri-La Diyalogu 18. Toplantısı münasebetiyle hazırladığı makalesinde Trump Yönetiminin Hint-Pasifik Stratejisinin üç

ABD NEYİN PEŞİNDE?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk ABD, Yunanistan’ın Dedeağaç liman kentine, donanmaya ait bir gemi ile yaklaşık 700 araç, konteyner ve ekipman ile 2 bin askerden oluşan bir sevkiyat gerçekleştirmiş. Sevkiyatın, çok uluslu Saber Guardian-2019 tatbikatı için olduğu ifade ediliyor[i]. Bildiğim kadarı ile, Bulgaristan’da, sekiz ay sürecek bir tatbikat geçtiğimiz ay içinde başlamıştı. Ancak ABD, bir

E-mail: bilgi@ascmer.org

Tel/Fax: +90 312 235 1841

Dükkan
© 2014 Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki yazılar ve analizler kaynak gösterilmeden kullanılamaz.