ENERJİDE PAZAR KAPMA PEŞİNDEKİ ABD POLONYA’DA BUNU BAŞARMIŞ GİBİ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk

ABD’nin Polonya’ya sıvı doğal gaz satmasını öngören anlaşma taraflar arasında imzalanmış… ABD, bu suretle, Polonya’nın enerji açısından Rusya’ya bağımlılığı azaltacakmış… Bu, bir başlangıçmış; ABD, Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinin tamamını enerjide Rusya’ya bağımlı olmaktan kurtarmayı hedefliyormuş[i]

Polonya ile ilgili bu gelişme, ABD’nin kamuoyunda fazla gündeme gelmeyen “Üç Deniz Girişimi”ni çağrıştırıyor. Bu proje; Karadeniz’e, Adriyatik Denizi’ne ve Baltık Denizi’ne kıyısı olan toplam 12 ülkeyi (Avusturya, Bulgaristan, Hırvatistan, Çek Cumhuriyeti, Estonya, Macaristan, Letonya, Litvanya, Polonya, Slovakya ve Slovenya) içeriyor. Ve kapsama dâhil ülkeler ile ABD arasında politika, ekonomi, enerji ve güvenlik alanlarında yakın işbirliğinin sağlanmasını öngörüyor.

Ancak “Üç Deniz Girişimi”nde asıl konunun enerji olduğu değerlendirilmektedir. Çünkü ABD, artık Dünyanın en büyük enerji üreticilerindendir, dolayısıyla pazara ihtiyacı vardır. Amerikan ekonomisinin içinde bulunduğu durum, Çin ile yürütülen rekabetin gerekleri, ABD için, enerji zenginliğinin değerlendirilmesini zorunlu kılıyor. Yani enerji zenginliğini değerlendirme, ABD’nin küresel ölçekteki hegemonik konumunu sürmesi için gereklidir.

Bu durum, ABD’nin uluslararası politikada son dönemdeki adımlarının, açık ve örtülü olarak, enerjide pazar sağlama ile ilgili olduğuna, sahip olduğu imkân ve yetenekleri bu yolda kullandığına işaret ediyor. Polonya, bu bağlamda, oldukça somut bir işarettir. Taşkömürü ve linyit üretiminde Türkiye’nin ilerisinde olan ve enerji ihtiyacını karşılamada kömüre ağırlık veren Polonya’dan, son bir yıl içinde hava kirliliğine ve yeni kömür santralleri kurulmayacağına dair haberler geliyordu. Diğer taraftan Polonya, ABD’nin “Üç Deniz Girişimi”ne konu Orta ve Doğu Avrupa’daki diğer ülkeler gibi, enerji yönünden Rusya’ya bağımlıdır. Güncel “Rusya tehdidini”, enerji zenginliğine pazar arayan ABD çıkarmıştır. Polonya, Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri içinde bu tehdidi en çok hisseden ülkelerden birdir. “Rusya tehdidi” karşısında güvenlik arayışına yönelen Polonya’nın ABD’ye yanaşması, enerjide kendisine pazar arayan ABD’nin peşinde koştuğu bir durumdur. Ve şimdi öğreniyoruz ki, kömür zengini Polonya, enerjide kömürden vazgeçiyor, sıvı doğal gaza geçiyor, ABD’den sıvı doğal gaz satın alınmasını öngören bir anlaşmayı imzalıyor.

Bu belirtilerden hareket ederek, hatta “Rusya tehdidini” yaratan ABD’nin, NATO’yu “kullanarak” tehdide ciddiyet kazandırdığı akla gelmiyor mu? Benim aklıma geliyor.

Kuvvetle muhtemel, Polonya’dan sonra, “Üç Deniz Girişimi”ne konu Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri de ABD’ye yanaşıp ABD ile enerji konusunda anlaşmalar yapacaktır. Bunun için, kalan ülkelerin “Rusya tehdidini” daha çok hissetmelerine ihtiyaç vardır. Bu noktada da aklıma, Rusya’nın devasa “Vostok 2018” tatbikatına cevaben NATO’nun Norveç’te düzenlediği, 28 gün sürecek (25 Ekim-23 Kasım 2018), kapsamlı “Trident Juncture 2018” tatbikatı gelmektedir. Bu tatbikat halen devam ediyor ve tatbikattan sonra, “Üç Deniz Girişimi”ne konu Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinden bazılarının da ABD ile enerji konusunda anlaşma yapmaları sürpriz olmayacaktır. Tatbikat, “Rusya tehdidine” konu ülkelerin ABD’nin askeri imkan ve yeteneklerini (bunlara ABD’nin kontrolünde olduğu için NATO  da dahil edilebilir) yakından görmelerine ve ABD’nin sağlayacağı “güvenlik şemsiyesini” çekici bulmalarına hizmet ediyor. Tatbikatın yol açtığı bu çekicilik, ABD’nin, bir taraftan silah, diğer taraftan enerji satmasına hizmet ediyor. ABD için, enerji alımının doğuracağı “bağımlılık” silahtan daha değerli!…

Bu oyun Rusya’nın da işine geliyor. Rusya da silah satıyor. Bu suretle, enerji ağırlıklı ekonomisini biraz çeşitlendirmiş oluyor. Ayrıca Rusya için, bu oyunun, “zirveye tırmanma” ve/veya  “zirveye tutunma” işlevinden de söz edilebilir. Washington da, Moskova da, bu oyun konusunda deneyim sahibiler. Yeni oynamıyorlar. Soğuk Savaş yıllarında karşı karşıya iken de, bu tür oyunları oynuyorlardı. Örnekleri çok var.

Koşullar değişiyor, sömürü süreci ya da çarkı değişmiyor.

osmetoz/ascmer, www.ascmer.org, 10 kasım 2018.

[i] https://haberrus.com/economics/2018/11/09/abd-polonyaya-dogalgaz-vererek-rusyaya-bagimliligi-azaltacak.html, 10.11.2018.


ÇİNLİ AMİRAL KİME NİYE NE DEDİ?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Çin Askeri Bilimler Akademisi Başkan Yardımcısı Tuğamiral Lou Yuan; Shenzhen’de, Çin-ABD ilişkilerinin mevcut durumu hakkında yaptığı konuşmada, Doğu Çin Denizi ile Güney Çin Denizi’nde devam eden anlaşmazlıkların, ABD’ye ait iki uçak gemisinin batırılması suretiyle çözülebileceğini söylemiş[i]… Amiral’in konuşmasındaki tek dikkat çekici husus bu değil. Amiral, Çin-ABD ticaret savaşının

ABD TEMSİLCİLER MECLİSİ’NİN NDAA’DA YAPTIĞI DEĞİŞİKLİKLER VE ÇAĞRIŞIMLARI

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (National Defense Authorization Act-NDAA) tasarısı, ABD Temsilciler Meclisi’nde değişiklikler ile onaylanmıştır. Tasarının kanunlaşabilmesi için, ABD mevzuatına göre, Senato’dan da geçmesi ve Başkan tarafından imzalanması gerekmektedir. Yani NDAA’nın yürürlüğe girebilmesinin önünde daha uzun bir süreç bulunmaktadır. Böyle olmasına rağmen, Temsilciler Meclisi’nin onay verdiği tasarıdaki değişiklikler,

BAŞKAN TRUMP NASIL GÖRÜLÜYOR?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı ABD’nin muttali olabildiğim dış politikaya ilişkin güncel tasarrufları ışığında, Başkan Trump hakkında “Başkan Trump: Nereden Nereye?” başlıklı kısa bir yazı yazdıktan hemen sonra, aynı konuda ama benim yazımdan farklı bir yazı ile karşılaştım. Steven Met, “How to Fix the Flaws in Trump’s Approach to U.S. National Security” başlıklı

RUSYA VE MENA BÖLGESİ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı CSS (Center for Security Studies), Rusya’nın MENA (Middle East and North Africa) bölgesi ile olan güncel ilişkilerini ele alan bir analiz[i] yayınlamıştır. Analizin başlığında “Arap Dünyası” geçmiş olsa da, Ortadoğu’da Arap olmayan ülkeler olması nedeniyle, burada “MENA bölgesi” ifadesinin kullanılması tercih edilmiştir.

BAŞKAN TRUMP: NEREDEN NEREYE?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Başkan Trump’ı eleştiren ilginç bir çalışma… Çalışmada geçen, Başkan Trump’ın K.Kore yaklaşımının bir benzerini İran’a da uygulayabileceği, yani yaptırımlara rağmen İran ile de görüşe bileceği; ekibinin sürekli değiştiği; senkronize olmayan bir ulusal güvenlik ekibi ile çalıştığı; Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton’ı artık uzağında tuttuğu yolundaki ifadeler[i] dikkatimi çekti.

E-mail: bilgi@ascmer.org

Tel/Fax: +90 312 235 1841

Dükkan
© 2014 Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki yazılar ve analizler kaynak gösterilmeden kullanılamaz.