CUMHURBAŞKANI (VE AKP GENEL BAŞKANI) SAYIN RECEP TAYYİP ERDOĞAN’IN “LOZAN” ÇIKIŞI ÜZERİNE

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk

Cumhurbaşkanı (ve iktidar partisi AKP’nin Genel Başkanı) Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın Atina ziyareti öncesinde başlayıp ziyaret sırasında da devam eden “Lozan” konusundaki açıklamalarını “ilk duyduğumda” ayrıntılı bir eleştiri yazısı kaleme almayı düşünmüştüm. Sonra, konuşmalarının içeriğine bakınca, ayrıntılı bir yazıya gerek olmadığı kanaatine vardım. Batı Trakya’daki “Müslüman” azınlığın Türk kimliğine ve Müftü seçimindeki hukuksuzluğa (ve diplomatik nezaketsizliğe)  açık ve net olarak dikkat çekmesi, önemliydi. “Eğriye eğri, doğruya doğru…” Bu sözleri için, kendilerini tebrik ediyorum.

Fakat bu tebrik;  “Lozan” konusu Türkiye için gerçekten önemli olduğundan ve “Lozan’ı değiştirme” önerisinin zamanlamasını doğru bulmadığımdan, bazı hususları belirtmeme, bazı hususlara dikkat çekmeme mani olmayacaktır.

“Lozan’ı değiştirme” konusunda adım atarken,  her şeyden önce, Lozan’ın hangi koşullarda ortaya çıkmış olduğuna, bugünün koşullarının ne olduğuna bakılmalı, bunlar ihmal edilmemelidir. İkinci olarak, uluslararası politikanın iç politikadan farklı olduğu görülmelidir. Uluslararası politikanın aktörleri olan devletler, genelde, kendilerini uluslararası hukuk kuralları ile bağlamak istemezler. Bu genel eğilim, uluslararası politikada ciddi boşluğa yol açar ve bu boşluk da “güç” üzerinden doldurulur. Uluslararası politikanın ya da uluslararası ilişkilerin bir güç ilişkisi olarak görülmesi, temelde bundan ileri gelir.  Bu gerçek bize şunu söylemektedir: Lozan’ı değiştirme talebi, ancak konjonktürün uygun ve Türkiye’nin de güçlü olduğu bir zamanda yapılmalıdır. Bugüne baktığımızda, ne konjonktür uygundur, ne de Türkiye eski güçlü günlerindedir. Üçüncü husus da, “Lozan’ın”, iki taraflı değil, çok taraflı bir düzenleme olduğudur. Bu, Lozan’ı değiştirmenin önündeki en büyük güçlüklerden biridir ve bu işin kolay olmayacağına işaret eder. Türkiye’nin dış politikada dip yapmış “değerli yalnızlığı” hatırlandığında, akla, hem imzacı diğer ülkelerin Türkiye’ye müzahir olma ihtimalinin oldukça zayıf olacağı, hem de gündeme gelen değiştirme talebinin önceden imzacıların çoğu ile koordine edilmiş olamayacağı ihtimali gelmektedir.

Bu mülahazalar ışığında; iyi ki, Sayın Cumhurbaşkanı’nın Lozan’ı değiştirme talebi muhatapları nezdinde karşılık görmemiş diyorum. Çünkü mevcut iç ve dış koşullar nedeniyle, “Lozan’ı” değiştirmenin, “mevcut Lozan’ın” gerisinde kalınma durumunu ortaya çıkaracağını değerlendiriyorum.  Ayrıca ve bununla beraber, Ankara’nın “Lozan’ı değiştirme” talebinin, diplomasi bağlamında kayıtlara geçtiğini ve muhatapların kendileri açısından uygun koşullarda bunu Türkiye’nin önüne koyacağını da belirtmeliyim.

Lozan Barış Antlaşması’nı, Türkiye bakımından, Türkiye’nin taraf olduğu diğer uluslararası düzenlemeler ile aynı değerde/bağlamda görmemek gerekir. Görülmesinin Türkiye için çok ağır sonuçları olacaktır. Bu, asla unutulmaması gereken bir husustur.

Yürürlükteki Lozan Barış Antlaşması’na bakarken, ayrıca şunları da unutmamak gerekir: (i) Türkiye’yi hedef alan “Şark Meselesi”, bugün hala varlığını korumaktadır. (ii) Türkiye’yi bugün yönetenlerin bizatihi kendileri,  Türkiye’nin “haçlı saldırıları” ile karşı karşıya bulunduğunu sıkça ileri sürmektedirler. (iii) “Lozan”, muhatapları için, “yenilginin” yaşayan (bugüne gelebilmiş) belgesidir ve bu, pek farkında olunmasa da, Türk diplomasisine içten içe güç ve ilham vermektedir.

Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın “Lozan” çıkışının çağrıştırdığı başka hususlar da vardır. Başka birçok hususun yanında, güncel olduğu için özellikle öne çıkanı, Ege Denizi’nde yer alan “gayri askeri statüdeki” adaların Yunanistan tarafından yürürlükteki anlaşmalara aykırı olarak silahlandırılmaya devam edilmesi ve yürürlükteki anlaşmalarda açıkça Yunanistan’a bırakılmış ya da Yunanistan’a ait olduğu belirtilmemiş Ege Denizi’ndeki birçok küçük adanın/adacığın “fiilen” Yunanistan tarafından sahiplenilmekte olmasıdır. Bildiğim kadarıyla, bugüne kadar, ne Sayın Recep Tayyip Erdoğan’dan, ne AKP Hükümetinden, ne de AKP’den, bu konuda ciddi bir tepki gelmiştir. Yürürlükteki anlaşmaların açık/ağır ihlali ve Türkiye’nin aleyhine “toprak ilhakı” anlamına gelen söz konusu bu güncel adımları için Yunanistan’a tepki verilmemiş iken, şimdi AKP iktidarından gelen güncel “Lozan” çıkışı, “samimiyet” olgusunu çağrıştırmaktadır.

Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın  “Lozan” konusundaki söz konusu çıkışının arkasında, bir taraftan iç politikaya ilişkin mülahazaların, diğer taraftan da dış politikadaki dip yapmış “değerli yalnızlıktan” kurtulma mülahazasının yer aldığı aklıma gelmektedir.

Ancak artık ortadan duran ve sadece iç kamuoyu için değil dış kamuoyu için de geçerli olan bir gerçek vardır. O gerçek de; (i) ne Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın, iktidar partisi AKP’nin ve Türkiye’nin, (ii) ne de NATO gibi uluslararası örgütler ile AB gibi uluslar üstü örgütlerin, bölgesel ve küresel koşulların, uluslararası politikanın önde gelen aktörlerinin, 15 yıl önceki gibi olduğudur.

Halk arasında çok kullanılan bir sözle, 15 yılda, köprülerin altından çok sular geçmiştir. Ciddi bir değişim yaşanmıştır, koşullar çok değişmiştir. Bu değişim görülmeden (dikkate alınmadan) “Lozan” konusunda adım atmak ciddi hata olacaktır.

Konuyla ilgili teorik ve pratik bilgi ve deneyime sahip bir akademisyen olarak gördüğüm ve anladığım; Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın söz konusu çıkışının, koşullardaki değişimi dikkate almayan, “günü kurtarma” amacını güden ancak, ülke için geleceğe yönelik ciddi riskleri içeren bir potansiyele sahip olduğudur. Geçmişin geri getirilemeyeceğini ve 15 yılda gelinen nokta nedeniyle bunun önünün ciddi şekilde tıkalı olduğunu görmek gerekir. Sayın Recep Tayyip Erdoğan, AKP Hükümeti ve AKP, bu gerçeği ne kadar erken görür ve dikkate alırsa, hem kendileri, hem de ülke o kadar rahatlar diye düşünüyorum.

osmetoz/ascmer, www.ascmer.org, 09 Aralık 2017.


ÇİN İRAN-ABD GERGİNLİĞİNİN NERESİNDE?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı ABD-İran gerginliği tırmanıyor gözüküyor. İran’ı çevreleyen ABD askeri varlığı çok belirgin iken; ABD, Hürmüz Boğazı’nı kullanan petrol ve doğal gaz tankerleri ile ilgili son olayları öne sürerek, şimdi de Hürmüz Boğazı’nda ve boğazın iki yanındaki Basra ve Umman Körfezlerinde ulaşım güvenliğini sağlamak için kendisi liderliğinde çok uluslu bir

ÇİNLİ AMİRAL KİME NİYE NE DEDİ?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Çin Askeri Bilimler Akademisi Başkan Yardımcısı Tuğamiral Lou Yuan; Shenzhen’de, Çin-ABD ilişkilerinin mevcut durumu hakkında yaptığı konuşmada, Doğu Çin Denizi ile Güney Çin Denizi’nde devam eden anlaşmazlıkların, ABD’ye ait iki uçak gemisinin batırılması suretiyle çözülebileceğini söylemiş[i]… Amiral’in konuşmasındaki tek dikkat çekici husus bu değil. Amiral, Çin-ABD ticaret savaşının

ABD TEMSİLCİLER MECLİSİ’NİN NDAA’DA YAPTIĞI DEĞİŞİKLİKLER VE ÇAĞRIŞIMLARI

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (National Defense Authorization Act-NDAA) tasarısı, ABD Temsilciler Meclisi’nde değişiklikler ile onaylanmıştır. Tasarının kanunlaşabilmesi için, ABD mevzuatına göre, Senato’dan da geçmesi ve Başkan tarafından imzalanması gerekmektedir. Yani NDAA’nın yürürlüğe girebilmesinin önünde daha uzun bir süreç bulunmaktadır. Böyle olmasına rağmen, Temsilciler Meclisi’nin onay verdiği tasarıdaki değişiklikler,

BAŞKAN TRUMP NASIL GÖRÜLÜYOR?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı ABD’nin muttali olabildiğim dış politikaya ilişkin güncel tasarrufları ışığında, Başkan Trump hakkında “Başkan Trump: Nereden Nereye?” başlıklı kısa bir yazı yazdıktan hemen sonra, aynı konuda ama benim yazımdan farklı bir yazı ile karşılaştım. Steven Met, “How to Fix the Flaws in Trump’s Approach to U.S. National Security” başlıklı

RUSYA VE MENA BÖLGESİ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı CSS (Center for Security Studies), Rusya’nın MENA (Middle East and North Africa) bölgesi ile olan güncel ilişkilerini ele alan bir analiz[i] yayınlamıştır. Analizin başlığında “Arap Dünyası” geçmiş olsa da, Ortadoğu’da Arap olmayan ülkeler olması nedeniyle, burada “MENA bölgesi” ifadesinin kullanılması tercih edilmiştir.

E-mail: bilgi@ascmer.org

Tel/Fax: +90 312 235 1841

Dükkan
© 2014 Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki yazılar ve analizler kaynak gösterilmeden kullanılamaz.