ÇİNLİ AMİRAL KİME NİYE NE DEDİ?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı

Çin Askeri Bilimler Akademisi Başkan Yardımcısı Tuğamiral Lou Yuan; Shenzhen’de, Çin-ABD ilişkilerinin mevcut durumu hakkında yaptığı konuşmada, Doğu Çin Denizi ile Güney Çin Denizi’nde devam eden anlaşmazlıkların, ABD’ye ait iki uçak gemisinin batırılması suretiyle çözülebileceğini söylemiş[i]… Amiral’in konuşmasındaki tek dikkat çekici husus bu değil. Amiral, Çin-ABD ticaret savaşının görünenin aksine aslında stratejik bir sorun/konu olduğunu, (ABD’yi kast ederek) düşmanın vurulmasından korktuğu her yere saldırılması gerektiğini de konuşmasında ifade etmiş.

Amiral Lou Yuan’ın rütbesine ve pozisyonuna bakılarak, söyledikleri önemsiz bulunabilir. Ancak konuşmasının uluslararası medyada kendisine yer bulması da dahil, birçok faktör, bunun aksini, yani konuşmanın önemli olduğunu söylemektedir.

Her şeyden önce, Çin’in rejimini görmek gerekir. Çin, hala Komünist Parti tarafından yönetilmektedir. Xi Jinping, son dönemde, merkezi idareyi (kontrolü) daha da güçlendirmiştir. Böyle bir tabloda, bir tuğamiralin bu türden açıklamalar yapması eşyanın tabiatına aykırı görülmektedir. Yani konuşma, Pekin’in bilgisi dâhilinde, maksatlıdır.

İkinci faktör olarak akla gelen husus, Çin’in, “kılı kırk yaran” diplomasisidir. Bu diplomasi ışığında, Amiral’in söz konusu açıklamaları, “hafif” ve “inceden” mesaj olarak algılanmaktadır. Çin’in “hafif” ve “ince” mesajdan başlayıp, düşünülebilecek en “ağır” ve en “kalın” mesaja kadar uzanan bir çizgi üzerinde yola çıkmış olduğunu düşündürtmektedir. Muhatabın verilen mesajı alıp almadığına ve ne cevap verdiğine bakılarak “tamam” veya “devam” denileceği şeklinde işleyecek bir kriz yönetimine geçilmiş olabileceği akla gelmektedir. Devam denilen her aşamada, mesajlar, bir önceki aşamadaki mesaja göre, daha “ağır” ve “kalın” olacaktır.

Üçüncü faktör, Çin’in son ekonomik göstergeleridir. Son veriler, Çin’in ekonomik yükselişinin yavaşlamanın ilerisine geçen olumsuz bir seyir içine girmiş olduğuna işaret etmektedir. Bu, doğrudan ve/veya dolaylı olarak Çin-ABD ticaret savaşının etkisi ile açıklanabilecek bir durumdur. Ve bunu özellikle iki açıdan görmek icap eder: (i). Çin’in uluslararası politikada eriştiği noktanın arkasında ekonomik yükselişi vardır. Eğer Çin’in ekonomik yükselişi durursa, eriştiği bugünkü noktada tutunamaz. Üstelik bu, sadece ekonomik açıdan görülebilecek bir durum da değildir, politik ve askeri açılardan da sonuçları olan bir durumdur. (ii) ABD’nin ticaret savaşı üzerinden mesafe almış gözükmesi, içeride ve dışarıda Pekin’in itibar kaybına uğramasına yol açacaktır. Yine bu itibar kaybı da, sadece ekonomik açıdan değil, politik ve askeri açıdan da söz konusu olacaktır. Bunlar, Pekin’i, ekonomi üzerinden içine düştüğü bu durumu dengelemeye ve telafi etmeye zorlayan hususlardır. Ve Amiral’in söylediklerini çağrıştırmaktadır: ABD’ye zayıf olduğu (korktuğu) her yerden saldırıya geçmek. Ancak bu noktada da, hem bu tür bir mücadelenin asimetrik mücadele olacağını, hem de bundan Çin’in kendisini güçsüz, ABD’yi güçlü gördüğü anlamının çıkacağını görmek gerekir. Bu faktör bağlamında, sonuç olarak, Çin’in ABD’yi karşısına almasının kaçınılmaz görüldüğünü ve bunun asimetrik boyutunun görülmemesi için “örtünün” kalın tutulacağının değerlendirildiğini ifade etmek mümkündür.

Dördüncü bir faktör de, son dönemde Çin akademiyasından Pekin’e yollanan dolaylı mesajlardır. Çin komünist bir rejime sahip olsa da, son haftalarda, Çin akademik çevrelerinden Pekin’e yollanan, ABD ile ilişkiler kesme/durdurma yönünde dolaylı mesajlar vardır. Bu mesajlar, bana göre, özde, Amiral’in sözleri ile örtüşen, yani bu sözler ile birlikte mütalaa edilmesi gereken mesajlardır.

Beşinci ve son faktör ise, Amiral’in bu konuşmayı, Pekin’in ciddi rahatsızlık duyduğu Hong Kong ve Tayvan ile ilgili güncel gelişmelerin gündemde öne çıkmış olduğu bir sırada yapmış olmasıdır. Bilindiği üzere, Pekin, Hong Kong’u ve Tayvan’ı Çin’in ülkesinin bir parçası olarak kabul etmektedir. Şimdilik, “tek devlet, iki sistem” politikası izlese de, nihai hedefinin, Hong Kong’u da, Tayvan’ı da Pekin’den yönetmek olduğu çok açıktır. Bu sorunların geçmişi, “tek devlet, iki sistem” politikasının sonsuza kadar sürdürülemeyeceğine işaret etmektedir. Bu son faktör ışığında, Tuğamiral Lou Yuan’ın konuşma yaptığı Guangdong Eyaletine bağlı Shenzhen şehrinin, Hong Kong’a bitişik, özel ekonomik bölge statüsüne sahip bir şehir olması, ayrıca ve özellikle dikkat çekicidir.

Amiral’in konuşmasına bakılırken, konjonktür ihmal edilemez. Tayvan’da Cumhurbaşkanlığı seçimi yaklaşmıştır. Bu seçim, önceki seçimlerde olduğu gibi, Çin için çok önemlidir. Yargı ile ilgili yasa tasarısına ilişkin olarak Hong Kong’da ortaya çıkmış ciddi bir tepki vardır. Pekin, tepki gösterilerinin dışarıdan tahrik ve teşvik edildiği görüşündedir. Yani Hong Kong konusunda, hassas bir süreç ortaya çıkmıştır. Çin-ABD ticaret savaşı, Washington lehine bir mecraya kaymış gözükmektedir. Çin’in mevcut dış politika anlayışının ve uygulamasının ABD karşısında etkili olmadığı belli olmuştur. Belki en önemlisi, Çin Dünyanın en büyük enerji tüketicisi ve enerjide dışa bağımlı olduğu için, ABD’nin dış politika uygulamalarının enerjipolitik merkezli hale geldiğinin artık iyice belirginleşmiştir..

Yukarıda belirtilenlerin hepsi bir bütün olarak dikkate alındığında, Tuğamiral Lou Yuan’ın Shenzhen’de yapmış olduğu konuşma, Pekin’in muhataplarına verilmiş mesaj gibi görülmektedir. Bu mesaja bakarken, mesajın bir kriz senaryosunun başlangıç işareti olabileceğini de görmek gerekir. Pekin’in atacağı adımlara bakarak, öyle mi, değil mi, hep birlikte göreceğiz. Çin ile ABD arasındaki mücadele, ticari/ekonomik görünümünü kaybedebilir, daha geniş/kapsayıcı bir mahiyet arz edebilir.

osmetoz/ascmer, www.ascmer.org, 15 Temmuz 2019.

[i] https://nationalinterest.org/blog/buzz/chinese-admiral-solve-south-china-sea-dispute-sinking-navy-aircraft-carriers-67037, 15.7.2019.


MOKSOVA’NIN “ŞAM ONAYI” DAYATMASI NELER SÖYLÜYOR

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Rusya Dışişleri Bakanlığı’ndan daha yeni yapılan bir açıklamada, Türkiye’nin Suriye topraklarında düzenlemeyi planladığı herhangi bir harekât öncesinde Şam hükümetinden onay alması gerektiği ifade edilmiş[i]… Zamanlaması çok manidar gelen bir gelişme… Çünkü açıklama, Türkiye’nin Fırat’ın doğusuna operasyon yapmayı konuştuğu, Ankara ile Washington’un Suriye’nin kuzeyinde güvenli bölge oluşturmayı müzakere ettiği,

LÜBNAN HİZBULLAHI’NA SİLAH VEREN ABD, YPG’YE SİLAH VERMEKTEN VAZGEÇER Mİ?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı ABD, askeri yardım paketi kapsamında Lübnan Ordusuna 150 zırhlı araç hibe etmiş[i]… ABD yıllardır Lübnan’a askeri yardımda bulunuyor. Hatta bu yardımın kapsamında zaman zaman ağır silahların ve insansız hava araçlarının olduğu da biliniyor. ABD’nin Lübnan Ordusuna yaptığı bu yardımlar, hem Ortadoğu’daki mevcut konjonktür bağlamında, hem de Türkiye açısından

SURİYE’DE ABD İLE GÜVENLİ BÖLGE GÖRÜŞMELERİ “TAM GAZ” GİDİYOR AMA…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Bilindiği üzere, Suriye’nin kuzeyinde bir güvenli bölge oluşturulması konusu, Türkiye ile ABD arasında görüşülmektedir. Medyaya yansıyanlardan, bu görüşmeden çıkan ilk mutabakatın “ortak hareket merkezi” oluşturulması olduğu anlaşılmaktadır. Suriye’nin kuzeyinde güvenli bölge oluşturulması konusu bu mecrada iken; Türk medyasında, bugün, konu bağlamında dikkatimi çeken iki açıklama ile karşılaştım[i]. Açıklamalardan

KÜRESEL ISINMA VE TÜRK DİPLOMASİSİ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Dünya medyasında birkaç gündür dikkat çekici bir haber var. Sibirya’nın, İskandinavya’nın kuzeyinin, Alaska’nın ve Grönland’ın geniş bölgelerinin alevler içinde olduğu ifade ediliyor. Anılan bölgelerde bugüne kadar genelde yıldırım düşmesi nedeniyle çıkmış yangınlar, bu yıl, iklim değişikliğinin etkisinde ortalamanın üzerine çıkan yaz sıcaklarına bağlanıyor. AB’nin Dünya gözlem programı Copernicus’un

TÜRKİYE’NİN SURİYE’NİN KUZEYİNDE ABD İLE BİRLİKTE ÇALIŞMASI DOĞRU DEĞİL

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı ABD ile ilgili bir haber, bir-iki gündür ekonomide yaşananlar ve yine özellikle bir-iki gündür ilgili Bakanların medyaya yansıyan açıklamaları, haberleri ve görüntüleri… Bu çalışma, bunları, bunlara yapılmış anlam yüklemelerini ve konuya ilişkin değerlendirmeleri içerir.

E-mail: bilgi@ascmer.org

Tel/Fax: +90 312 235 1841

Dükkan
© 2014 Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki yazılar ve analizler kaynak gösterilmeden kullanılamaz.