ÇİN’İN AFGANİSTAN’A EĞİLMESİNİN GELDİĞİ ANLAM

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk

Çin, Afganistan’a yeni bir büyükelçi atamış[i]. Büyükelçinin iki özelliğine vurgu var: Sincan-Uygur Özerk bölgesinde yetişmiş olması ve “Bir Yol, Bir Kuşak” projesinde çalışmış olması…

Her şeyden önce, radikal İslami söyleme de sahip Afganistan’daki çatışma ortamı hatırlandığında, Çin’in Afganistan’a büyükelçi olarak atadığı ismin Sincan-Uygur Özerk bölgesinde yetişmiş olması dikkati çekmektedir.

Eğer haritaya bakılırsa; (i) Çin’in Sincan-Uygur Özerk Bölgesinin Wakhan koridoru üzerinden Afganistan’a açıldığı, (ii) Afganistan’ın güneyinde Pakistan’ın yer aldığı, (iii) Çin’in genişleterek daha kullanılabilir hale getirdiği Pakistan’ın Gwadar limanının Pakistan’ın bu bölgesinde yer aldığı görülür.

Çin, Pakistan ile son dönemde çok yakınlaşmış ise de; kuzeydoğusundaki sorunlu bölgeler ve geçit vermeyen yüksek dağlar nedeniyle, Pakistan’ın Gwadar limanı ile başlayan ve Pakistan üzerinden Çin’e ulaşan “dış ticaret yolunun” işlemesi zorluklar arz eder. Risk vardır. Uzundur. Ulaşım maliyeti fazladır.

Durum böyle olduğu için, Çin’in Pakistan’ın Gwadar limanı ile olan bağlantısının Afganistan üzerinden sağlanması daha anlaşılır gelmektedir. Fakat burası için de, Afganistan’daki istikrarsızlık ve ülkede devam eden çatışma ortamı akla geliyor. Ayrıca Afganistan’da, bu ülkedeki askeri varlığını yeniden artıran, Çin ile rekabet eden ve Çin’i çevreleme peşinde olan ABD de vardır.

Ancak Afganistan konusundaki bu olumsuzlukları dengeleme bağlamında Çin için anlamlı olan hususlar da vardır. (i)  Çin-Pakistan ilişkileri artık çok yakındır. (ii) Pakistan-ABD ilişkileri artık gerileme sürecindedir.  (iv) Çin de, Pakistan da, ABD’nin Afganistan’daki varlığından ciddi şekilde rahatsızdırlar. (iv) Pakistan, Afganistan’a nüfuz etmede ciddi imkân ve kabiliyete sahiptir. (v) Pakistan’ın Gwadar limanı, “Bir Kuşak, Bir Yol” projesinde kritik bir yere sahiptir ve ekonomik yükselişi dış ticarete dayalı olan Çin bu limana ciddi yatırım yapmıştır.

Belirtilenler ışığında, Çin’in Afganistan’a verdiği “özel” önemin ekonomik, politik ve askeri açılardan yerinde ve isabetli olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Çünkü Çin’in Afganistan’a eğilmesi demek; (i) “Bir kuşak, Bir Yol” projesinin işlerlik kazanması, (ii) ABD’nin Çin’i çevreleme politikasının boşa çıkarılması (en azından dengelenmesi)  ve (iii) Çin-Pakistan ilişkilerinin güçlenmesi anlamlarına gelecektir.

Ayrıca Çin’in bu suretle, bir taraftan Hindistan’ın Güney Asya’daki nüfuzunu dengeleme, diğer taraftan İran ile daha kolay alış-veriş yapma imkânına kavuşacağını da görmek gerekir.

Peki Afganistan (Afganistan halkı) bundan etkilenecektir? Bu konu, şimdilik o kadar net gözükmemektedir.  Pekin’den yapılan açıklamalarda, Çin’in Afganistan’a barış ve istikrar gelmesi için çaba sarf edeceği hususu yer alsa da, bunun nasıl mümkün olacağı bugünden belli değildir. Görünen, Afganistan’daki çatışma ortamının daha karmaşık hale geleceği, belirsizlik ve istikrasızlık potansiyelinin yüksek olacağı yönündedir.

ABD’nin “değerlerine tehdit” olduğunu ifade ettiği Çin, bir alternatif olarak yeni dünya düzenine vücut vermede işe yarayabilecek kendi değerlerini “piyasaya sürmede” Afganistan’ı bir fırsat olarak görür mü, görürse işe yarar mı, Afgan halkının makus talihi bu suretle değişir mi, hep birlikte göreceğiz.

“Ümmeti Muhammed’in” sorunlarına eğilmiş gözüken, masumlara ve mazlumlara kucak açtığını her fırsatta dile getiren Ankara; acaba “Muhammed’in ümmeti”ne dahil, masum, mazlum ve kardeş Afgan halkının acısına ne zaman yakından ilgi duyacak, merak ediyorum. Bu ilginin, istenirse Türk diplomasisinin eline güç verebileceği niçin görülemiyor? Üstelik Afganistan’da “Muhammed’in ümmetine” dâhil ciddi bir Türk nüfus da var…

Bir bütün olarak Afgan halkının acılarının artık dinmesi temennisiyle…

osmetoz/ascmer, www.ascmer.org, 03 Şubat 2018.

 

[i] http://www.scmp.com/news/china/diplomacy-defence/article/2131819/beijing-sends-new-envoy-sign-it-wants-bigger-role?utm_source=emarsys&utm_medium=email&utm_content=20180203&utm_campaign=scmp_today&aid=190131336&sc_src=email_2144507&sc_llid=29359&sc_lid=148901175&sc_uid=Qc2KmijIx5&utm_source=emarsys&utm_medium=email, 03.02.2018.


ABD: TÜRK DIŞ POLİTİKASINDAKİ BÜYÜK SIKINTI…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Dışişleri Bakanı Sayın Mevlüt Çavuşoğlu açıklama yapıyor, diyor ki; “ABD ile aramızda iki sorun var. FETÖ elebaşının iade edilmemesi ve terör örgütü YPG/PKK’ya destek verilmesi[i]”… Sayın Bakan’ın bu açıklamasına konu dört aktör var. ABD ve üç terör örgütü… Ancak üç terör örgütünün ABD ile olan bağı-bağlantıları dikkate alındığında ortaya sadece

IŞİD SURİYE’DE FIRAT’IN AŞAĞI KISMINDA İSE ABD’NİN YUKARIDA İŞİ NE!…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk “ABD liderliğindeki ‘cihatçı karşıtı’ koalisyonun destek verdiği Kürtlerin liderliğindeki Suriye Demokratik Güçleri”, Suriye’nin doğusunda, IŞİD unsurlarına yönelik saldırılarına devam ediyormuş[i]… Haber, Mardin’e bağlı Nusaybin’in hemen güneyindeki Suriye/Kamışlı’dan verilmiş… Bilindiği üzere, Suriye’de, ABD liderliğinde, cihatçılara karşı oluşturulmuş, çok uluslu bir güç var. Bir de, yine cihatçılara karşı kullanılan, Suriye Kürtlerinin liderliğinde,

ENERJİDE PAZAR KAPMA PEŞİNDEKİ ABD POLONYA’DA BUNU BAŞARMIŞ GİBİ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk ABD’nin Polonya’ya sıvı doğal gaz satmasını öngören anlaşma taraflar arasında imzalanmış… ABD, bu suretle, Polonya’nın enerji açısından Rusya’ya bağımlılığı azaltacakmış… Bu, bir başlangıçmış; ABD, Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinin tamamını enerjide Rusya’ya bağımlı olmaktan kurtarmayı hedefliyormuş[i]…

YUNANİSTAN’DA HÜKÜMET İLE KİLİSE ARASINDAKİ ANLAŞMA

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Yunanistan Hükümeti ve “bağımsız” Yunan Ortodoks Kilisesi, din ve devlet işlerini biri birinden ayırmaya yönelik, bir anlaşmayı imzalamış… Yunanistan’ın gerçekten laik bir ülke haline gelmesi bağlamında, anlaşma, tarihi önemde bulunuyor[i]. Anlaşma ile; toplam kamu çalışanlarının yaklaşık % 18’ne denk gelen din adamlarının devlet memuru statüsüne son veriliyor, “bordrodan” çıkarılıyor. Fakat

ABD PKK TERÖR ÖRGÜTÜ YÖNETİCİLERİ İÇİN ÖDÜL KOYMUŞ!…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk ABD, PKK terör örgütünün üst düzey yöneticilerinden Murat Karayılan, Cemil Bayık ve Duran Kalkan’ın kimlik ya da yer tespitini mümkün kılacak bilgiler için para ödülü verileceğini açıklamış… Bu adım üzerinden, NATO’da müttefiki olan Türkiye ile ABD arasında mevcut olan terörle mücadeleye dair işbirliğine verilen değere dikkate çekmiş… Öncelikle, ABD’nin bu

E-mail: bilgi@ascmer.org

Tel/Fax: +90 312 235 1841

Dükkan
© 2014 Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki yazılar ve analizler kaynak gösterilmeden kullanılamaz.