ÇİN’DEKİ ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ (REFORM) ÜZERİNE

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk

Çin’de anayasada değişiklik yapılıyor. Bir süredir konuşulan, bu konu, geçtiğimiz Ekim (2017) ayında gerçekleşen Çin Komünist Partisi (ÇKP)’nin 19. Kongresinde iyice belirginleşmişti. Bugün (05 Mart 2018 günü) başlayacak Ulusal Halk Kongresi (UHK)’nin ana gündem maddesi, anayasanın değiştirilmesi. UHK, Çin’in Parlamentosu ve anayasayı değiştirme yetkisi bu kuruma ait. Bu konudaki reform paketi, UHK’nde ele alınıp karar bağlanacak. Anayasada yapılmak istenen değişiklikleri Dünya gündemine taşıyan en önemli etken, değişikliklerden birinin mevcut Devlet Başkanı Xi Jinping’in uzun süre bu görevde kalmasının önünü açacak olmasıdır.

Konu, uluslararası medyada tartışılıyor. Farklı görüşler var. Anayasada yapılmak istenen değişiklikler, sadece Çin halkını ilgilendirmiyor, belki onlardan çok uluslararası politikayı ilgilendiriyor.  Çünkü temelde Çin’in yükselişini sürdürülebilir kılmayı, bunu garanti altına almayı öngörüyor.

Niçin böyle düşündüğümün arkasında, aşağıda sırlanan hususlar var.

1. Çin’in hızla büyüyen ekonomisi üzerinden uluslararası politikada öne çıkması ve yeni bir kutup olarak görülmesi, mevcut konumları bundan olumsuz etkilenen aktörleri rahatsız etmiş ve Çin’i hedef alan çabalar ortaya çıkmıştır.

2. Çin’in ülkesi oldukça geniş, nüfusu oldukça kalabalıktır. Güçlü ve sorun yaşadığı komşuları vardır. Dünyanın en büyük nüfusuna sahiptir. Bu nüfus, çeşitlilik gösterdiği gibi, ekonomik büyümeye rağmen hala yoksulluk sınırının altında yaşayan ciddi büyüklükte bir kesim vardır. Ekonomik büyüme, ülke genelinde, kalabalık nüfusa, beklenildiği gibi yansıtılamamıştır.

3. Çin’in, içeride ve bulunduğu bölgede, istismara açık ciddi sorunları vardır.

4. Çin’i rakip olarak gören ABD’nin (ve Rusya’nın) Soğuk Savaş yıllarında nasıl bir politika izlediği, örtülü yollarla rakibinin sorunlarını nasıl istismar ettiği, bilinmektedir.

5. Bunlar, Çin’in içeriden ve dışarıdan ciddi tehditler ile karşı karşıya olduğuna işaret eder. Bu tehditler, Çin yükselme/güçlenme eğilimi gösterdikçe ciddiyet kazanacaktır. Çin’in güçlenmesinin bu tehditleri anlamsız kılacağı düşünülebilir. Ancak bu, hem gerçekçi olmayacaktır, hem de ortada Sovyetlerin çökmesi örneği vardır.

6. Bu tablo karşısında “merkezden yönetim ilkesine” ağırlık veren bir yönetim anlayış ve uygulaması, Çin için rasyonel bir yöneliş olarak değerlendirilmektedir.

7. Xi Jinping’in Devlet Başkanı koltuğuna oturduğu Mart 2013’ten bu yana yaptıkları, tabanda geniş kabul görmüştür. Halk, kendisine güvenmekte ve saygı duymaktadır. Bu, yapılacak anayasa değişiklikleri üzerinden merkezden yönetimin güçlendirilmesini kolaylaştıracak bir etkendir.

8. Teknolojideki gelişme, merkezden yönetimi kolaylaştırmıştır. Merkezden yönetim, kıt olan kaynakların ülke için daha iyi değerlendirilmesine imkan ve fırsat verir.

Yukarıda sıralanan hususlar ışığında;  Çin’de Xi Jinping’in uzun süre ülkeyi yönetmesine imkân verecek anayasa değişikliklerine gidilmesi, yerinde ve isabetli bulunmaktadır. Çin’in bugününün ve görünür geleceğinin bunu gerektirdiği değerlendirilmektedir.

Bu konunun Batıda tartışılması, hem normal, hem de maksatlıdır. Batıdaki Çin kökenli uzmanlardan gelen açıklamaların objektifliği tartışmaya açıktır. Batıdaki konuya ilişkin olumsuz yaklaşımları (şüphesiz hepsi değil), muhalifler üzerinden Çin’e nüfuz etme, Pekin karşısındaki cepheyi büyütme çabası olarak görmek gerekir.

Gelelim Türkiye’ye…

Çin’deki anayasa değişikliğinin merkezden yönetimi güçlendirme amacına yönelik olmasına bakarak, buradan Türkiye için “partili cumhurbaşkanlığının” ve bunu çıkış noktası alarak merkezden yönetimin daha da güçlendirilmesi gerektiği düşünülebilir. Ancak bunun isabetli bir adım olmayacağı değerlendirilmektedir. Çünkü her şeyden önce, her ülkenin kendine özgü koşulları vardır.

Türkiye’de, Cumhurbaşkanı, olaylara kendisi gibi bakmayan, kendisi gibi düşünmeyen vatandaşları açıkça “dışlamakta” ve karşısına almakta, bunu sıkça ifade etmektedir. Uluslararası ilişkilerde olduğu gibi, içeride de bir güvensizlik söz konusudur. Böyle bir tabloda, Türkiye’de merkezden yönetimin daha da güçlendirilmesi, söz konusu “ayrışmayı” güçlendirecek, kaosa yol açabilecektir.

Çin’de merkezden yönetimin güçlendirilmesi, birleştirici ve gücü besleyici işlevlerini yerine getirebilecektir. Çünkü gücü elinde tutacak olan Devlet Başkanı Xi Jinping, göreve geldiği günden bugüne kadar olan icraatıyla Çin halkının bütününü kucakladığını ortaya koymuştur. Halkı, kendisine güvenmekte, inanmakta ve saygı duymaktadır. Türkiye baktığımızda, daha “partili cumhurbaşkanlığı aşamasında iken yaşananlardan çıkan, merkezden yönetimin güçlendirilmesinin, birleştirici ve güçlendirici değil, ayrıştırıcı ve bu nedenle güçsüzleştirici işlevi ile kendisini belli ettiğidir. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, daha çok iktidar partisinin genel başkanı şapkası ile kendisini göstermiş, kullandığı ayrıştırıcı, dışlayıcı ya da ötekileştirici söylem üzerinden Türk halkının bütününü kucaklayıcı olmaktan uzak bir görüntü vermiştir. Onun içindir ki, Türkiye’de merkezden yönetimin daha da güçlendirilmesinin, Türkiye’nin güçlenmesine değil, daha çok güç kaybetmesine hizmet edeceği sonucuna ulaşılabilmektedir.

Türkiye’de “partili cumhurbaşkanlığı” uygulamasına geçildiği Ağustos 2014’ten bu yana Cumhurbaşkanı şapkası ile Recep Tayyip Erdoğan’ın yaptıklarına ve söylediklerinden; “partili cumhurbaşkanlığına”, adeta partizanlığın önündeki engelleri/sınırları ortadan kaldırma gibi bir işlevin yüklenmiş olduğu algısı edinilmektedir.

Türkiye’de merkezi yönetimin güçlendirilmesine ihtiyaç olduğuna inanıyorum. Çünkü bugün çok ciddi, yakın ve büyük olarak görülen Türkiye’nin milli ve coğrafi bütünlüğünü hedef alan tehdit, bunu gerektirmektedir. Eğer Türkiye için bugün beka sorunu söz konusu ise, merkezden yönetimin güçlendirilmesi bir zorunluluktur. Ancak “partili cumhurbaşkanlığı” uygulamasında, ilk uygulama olarak Recep Tayyip Erdoğan döneminde ortaya çıkmış (yukarıda belirtilen) algı, bunun önünde engeldir. Çünkü “partili cumhurbaşkanı” olarak Recep Tayyip Erdoğan, bugüne kadarki uygulamaları ve söylemleri ile ayrıştırıcı, dışlayıcı ya da ötekileştirici olmuş; halkı birleştirici ve halkın bütününü kucaklayıcı olamamış; bunlar üzerinden Türkiye, ayrıca güç kaybetmiştir.

Eğer bu görüşe iştirak edilir ve bu görüşten yol çıkılır ise, beka sorunu ile karşı karşıya iken, merkezden yönetimin Türkiye’de daha da güçlendirilmesi, bu sorunun ağırlaşması sonucunu doğurmaz mı?

osmetoz/ascmer, www.ascmer.org, 05 Mart 2018

 

 


YENİ SİSTEMDE HUKUKSAL AÇIDAN ASKERİ HAREKÂTIN SEVK VE İDARESİ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı İdlib’de 33 Türk askerinin şehit düştüğü günlerde televizyon ekranlarındaki bazı görüntüler nedeniyle, “yeni sistemde” Milli Savunma Bakanı’nın Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları ile olan ilişkilerine değinme ihtiyacı duymuş ancak, acının dorukta olduğu bir sırada yanlış anlaşılabilirim endişesiyle o günlerde bunu yapmamıştım. Televizyon ekranlarındaki o görüntüler, bana göre, bir

ULUSLARARASI HUKUK IŞIĞINDA TÜRKİYE’NİN SURİYE’DEKİ (İDLİB’DEKİ) ASKERİ VARLIĞI

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Türkiye İdlib’de 34 askerini şehit vermesinin acısını yaşarken, iç ve dış kamuoyunda bir sorgulama var ki, yetkililerden Türkiye’nin Suriye’deki (İdlib’deki) varlığına dair açıklamaları duyuyoruz.  Türkiye’nin, “Suriye halkı davet ettiği için Suriye’de olduğu” ifade ediliyor, zaman zaman da Adana Protokolü’ne işaret ediliyor. İdlib üzerinden Suriye krizinde bugün gelinen noktada,

İDLİB: ULUSLARARASI HUKUK VE KORONA VİRÜSÜ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Sayın Erdoğan’ın İdlib konusunda muhataplarına verdiği süre dolmak üzere… Son üç güne girildi… Evet, Türkiye’nin İdlib’deki varlığı “önleyici savunma” kapsamında görülebilir, Türkiye Suriye’de terörizmle mücadele edebilir ama, bir de bu işin “aması” var…

PAKİSTAN’DAN İDLİB’E BİR DİZİ ÇAĞRIŞIM…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı ABD’li “The National İnterest”den, Çin’in Pakistan’ı aşağıladığına (sömürge muamelesi yaptığına) değinen ve Pakistan Başbakanı İmran Han’ı Pakistan halkı ile karşı karşıya getirme amacının güdüldüğü algısına yol açan (içeridiğinden böyle bir algı potansiyeli çıkarılabilen) ilginç bir makale[i]… ABD’nin, yeniden Pakistan ile yakınlaşma çabası içinde olduğu çağrışımına da yol açıyor…

GÜÇLÜ LİDER-GÜÇLÜ ÜLKE ÜZERİNE

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Her siyasal lider, yönettiği ülkenin güçlü olmasını ister. Ancak bir ülkenin güçlü olması, içeriden bakıldığında görülen güçten çok farklı bir şeydir. İçeriden bakıldığında görülen güç, görecelidir, subjektiftir, gerçekçi bakış ile fazla bir anlam taşımaz. Asıl güç, ülke, uluslararası ilişkiler sistemi ile birlikte mütalaa edildiğinde görülen güçtür. Siyasal liderler, bu son

E-mail: bilgi@ascmer.org

Tel: +90 532 414 48 98

Dükkan
© 2014 Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki yazılar ve analizler kaynak gösterilmeden kullanılamaz.