ÇİN’DEKİ ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ (REFORM) ÜZERİNE

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk

Çin’de anayasada değişiklik yapılıyor. Bir süredir konuşulan, bu konu, geçtiğimiz Ekim (2017) ayında gerçekleşen Çin Komünist Partisi (ÇKP)’nin 19. Kongresinde iyice belirginleşmişti. Bugün (05 Mart 2018 günü) başlayacak Ulusal Halk Kongresi (UHK)’nin ana gündem maddesi, anayasanın değiştirilmesi. UHK, Çin’in Parlamentosu ve anayasayı değiştirme yetkisi bu kuruma ait. Bu konudaki reform paketi, UHK’nde ele alınıp karar bağlanacak. Anayasada yapılmak istenen değişiklikleri Dünya gündemine taşıyan en önemli etken, değişikliklerden birinin mevcut Devlet Başkanı Xi Jinping’in uzun süre bu görevde kalmasının önünü açacak olmasıdır.

Konu, uluslararası medyada tartışılıyor. Farklı görüşler var. Anayasada yapılmak istenen değişiklikler, sadece Çin halkını ilgilendirmiyor, belki onlardan çok uluslararası politikayı ilgilendiriyor.  Çünkü temelde Çin’in yükselişini sürdürülebilir kılmayı, bunu garanti altına almayı öngörüyor.

Niçin böyle düşündüğümün arkasında, aşağıda sırlanan hususlar var.

1. Çin’in hızla büyüyen ekonomisi üzerinden uluslararası politikada öne çıkması ve yeni bir kutup olarak görülmesi, mevcut konumları bundan olumsuz etkilenen aktörleri rahatsız etmiş ve Çin’i hedef alan çabalar ortaya çıkmıştır.

2. Çin’in ülkesi oldukça geniş, nüfusu oldukça kalabalıktır. Güçlü ve sorun yaşadığı komşuları vardır. Dünyanın en büyük nüfusuna sahiptir. Bu nüfus, çeşitlilik gösterdiği gibi, ekonomik büyümeye rağmen hala yoksulluk sınırının altında yaşayan ciddi büyüklükte bir kesim vardır. Ekonomik büyüme, ülke genelinde, kalabalık nüfusa, beklenildiği gibi yansıtılamamıştır.

3. Çin’in, içeride ve bulunduğu bölgede, istismara açık ciddi sorunları vardır.

4. Çin’i rakip olarak gören ABD’nin (ve Rusya’nın) Soğuk Savaş yıllarında nasıl bir politika izlediği, örtülü yollarla rakibinin sorunlarını nasıl istismar ettiği, bilinmektedir.

5. Bunlar, Çin’in içeriden ve dışarıdan ciddi tehditler ile karşı karşıya olduğuna işaret eder. Bu tehditler, Çin yükselme/güçlenme eğilimi gösterdikçe ciddiyet kazanacaktır. Çin’in güçlenmesinin bu tehditleri anlamsız kılacağı düşünülebilir. Ancak bu, hem gerçekçi olmayacaktır, hem de ortada Sovyetlerin çökmesi örneği vardır.

6. Bu tablo karşısında “merkezden yönetim ilkesine” ağırlık veren bir yönetim anlayış ve uygulaması, Çin için rasyonel bir yöneliş olarak değerlendirilmektedir.

7. Xi Jinping’in Devlet Başkanı koltuğuna oturduğu Mart 2013’ten bu yana yaptıkları, tabanda geniş kabul görmüştür. Halk, kendisine güvenmekte ve saygı duymaktadır. Bu, yapılacak anayasa değişiklikleri üzerinden merkezden yönetimin güçlendirilmesini kolaylaştıracak bir etkendir.

8. Teknolojideki gelişme, merkezden yönetimi kolaylaştırmıştır. Merkezden yönetim, kıt olan kaynakların ülke için daha iyi değerlendirilmesine imkan ve fırsat verir.

Yukarıda sıralanan hususlar ışığında;  Çin’de Xi Jinping’in uzun süre ülkeyi yönetmesine imkân verecek anayasa değişikliklerine gidilmesi, yerinde ve isabetli bulunmaktadır. Çin’in bugününün ve görünür geleceğinin bunu gerektirdiği değerlendirilmektedir.

Bu konunun Batıda tartışılması, hem normal, hem de maksatlıdır. Batıdaki Çin kökenli uzmanlardan gelen açıklamaların objektifliği tartışmaya açıktır. Batıdaki konuya ilişkin olumsuz yaklaşımları (şüphesiz hepsi değil), muhalifler üzerinden Çin’e nüfuz etme, Pekin karşısındaki cepheyi büyütme çabası olarak görmek gerekir.

Gelelim Türkiye’ye…

Çin’deki anayasa değişikliğinin merkezden yönetimi güçlendirme amacına yönelik olmasına bakarak, buradan Türkiye için “partili cumhurbaşkanlığının” ve bunu çıkış noktası alarak merkezden yönetimin daha da güçlendirilmesi gerektiği düşünülebilir. Ancak bunun isabetli bir adım olmayacağı değerlendirilmektedir. Çünkü her şeyden önce, her ülkenin kendine özgü koşulları vardır.

Türkiye’de, Cumhurbaşkanı, olaylara kendisi gibi bakmayan, kendisi gibi düşünmeyen vatandaşları açıkça “dışlamakta” ve karşısına almakta, bunu sıkça ifade etmektedir. Uluslararası ilişkilerde olduğu gibi, içeride de bir güvensizlik söz konusudur. Böyle bir tabloda, Türkiye’de merkezden yönetimin daha da güçlendirilmesi, söz konusu “ayrışmayı” güçlendirecek, kaosa yol açabilecektir.

Çin’de merkezden yönetimin güçlendirilmesi, birleştirici ve gücü besleyici işlevlerini yerine getirebilecektir. Çünkü gücü elinde tutacak olan Devlet Başkanı Xi Jinping, göreve geldiği günden bugüne kadar olan icraatıyla Çin halkının bütününü kucakladığını ortaya koymuştur. Halkı, kendisine güvenmekte, inanmakta ve saygı duymaktadır. Türkiye baktığımızda, daha “partili cumhurbaşkanlığı aşamasında iken yaşananlardan çıkan, merkezden yönetimin güçlendirilmesinin, birleştirici ve güçlendirici değil, ayrıştırıcı ve bu nedenle güçsüzleştirici işlevi ile kendisini belli ettiğidir. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, daha çok iktidar partisinin genel başkanı şapkası ile kendisini göstermiş, kullandığı ayrıştırıcı, dışlayıcı ya da ötekileştirici söylem üzerinden Türk halkının bütününü kucaklayıcı olmaktan uzak bir görüntü vermiştir. Onun içindir ki, Türkiye’de merkezden yönetimin daha da güçlendirilmesinin, Türkiye’nin güçlenmesine değil, daha çok güç kaybetmesine hizmet edeceği sonucuna ulaşılabilmektedir.

Türkiye’de “partili cumhurbaşkanlığı” uygulamasına geçildiği Ağustos 2014’ten bu yana Cumhurbaşkanı şapkası ile Recep Tayyip Erdoğan’ın yaptıklarına ve söylediklerinden; “partili cumhurbaşkanlığına”, adeta partizanlığın önündeki engelleri/sınırları ortadan kaldırma gibi bir işlevin yüklenmiş olduğu algısı edinilmektedir.

Türkiye’de merkezi yönetimin güçlendirilmesine ihtiyaç olduğuna inanıyorum. Çünkü bugün çok ciddi, yakın ve büyük olarak görülen Türkiye’nin milli ve coğrafi bütünlüğünü hedef alan tehdit, bunu gerektirmektedir. Eğer Türkiye için bugün beka sorunu söz konusu ise, merkezden yönetimin güçlendirilmesi bir zorunluluktur. Ancak “partili cumhurbaşkanlığı” uygulamasında, ilk uygulama olarak Recep Tayyip Erdoğan döneminde ortaya çıkmış (yukarıda belirtilen) algı, bunun önünde engeldir. Çünkü “partili cumhurbaşkanı” olarak Recep Tayyip Erdoğan, bugüne kadarki uygulamaları ve söylemleri ile ayrıştırıcı, dışlayıcı ya da ötekileştirici olmuş; halkı birleştirici ve halkın bütününü kucaklayıcı olamamış; bunlar üzerinden Türkiye, ayrıca güç kaybetmiştir.

Eğer bu görüşe iştirak edilir ve bu görüşten yol çıkılır ise, beka sorunu ile karşı karşıya iken, merkezden yönetimin Türkiye’de daha da güçlendirilmesi, bu sorunun ağırlaşması sonucunu doğurmaz mı?

osmetoz/ascmer, www.ascmer.org, 05 Mart 2018

 

 


İDDİA: TÜRKİYE ORTADOĞU’DA SUUDİ ARABİSTAN’IN YERİNİ ALMAYA SOYUNMUŞ…

Prof. Dr. Osman metin Öztürk ABD Başkanı Donald Trump: “Suudi Arabistan olmasaydı İsrail’in başı dertte olurdu” demiş[i]… Haberi görünce, twitter’da ve linkedin’de, habere yer vermiş ancak “yorum yapmayacağım” notunu düşmüştüm… Nedeni, haberin bendeki ilk çağrışımının, “bildiğim”(!) Suudi Arabistan algısı olması idi… Fakat sonra… Bir süredir, olaylardan-gelişmelerden hareketle, artık enerji satıcısı olan ABD’nin, Suudi Arabistan’ın enerji

ABD: TÜRK DIŞ POLİTİKASINDAKİ BÜYÜK SIKINTI…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Dışişleri Bakanı Sayın Mevlüt Çavuşoğlu açıklama yapıyor, diyor ki; “ABD ile aramızda iki sorun var. FETÖ elebaşının iade edilmemesi ve terör örgütü YPG/PKK’ya destek verilmesi[i]”… Sayın Bakan’ın bu açıklamasına konu dört aktör var. ABD ve üç terör örgütü… Ancak üç terör örgütünün ABD ile olan bağı-bağlantıları dikkate alındığında ortaya sadece

IŞİD SURİYE’DE FIRAT’IN AŞAĞI KISMINDA İSE ABD’NİN YUKARIDA İŞİ NE!…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk “ABD liderliğindeki ‘cihatçı karşıtı’ koalisyonun destek verdiği Kürtlerin liderliğindeki Suriye Demokratik Güçleri”, Suriye’nin doğusunda, IŞİD unsurlarına yönelik saldırılarına devam ediyormuş[i]… Haber, Mardin’e bağlı Nusaybin’in hemen güneyindeki Suriye/Kamışlı’dan verilmiş… Bilindiği üzere, Suriye’de, ABD liderliğinde, cihatçılara karşı oluşturulmuş, çok uluslu bir güç var. Bir de, yine cihatçılara karşı kullanılan, Suriye Kürtlerinin liderliğinde,

ENERJİDE PAZAR KAPMA PEŞİNDEKİ ABD POLONYA’DA BUNU BAŞARMIŞ GİBİ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk ABD’nin Polonya’ya sıvı doğal gaz satmasını öngören anlaşma taraflar arasında imzalanmış… ABD, bu suretle, Polonya’nın enerji açısından Rusya’ya bağımlılığı azaltacakmış… Bu, bir başlangıçmış; ABD, Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinin tamamını enerjide Rusya’ya bağımlı olmaktan kurtarmayı hedefliyormuş[i]…

YUNANİSTAN’DA HÜKÜMET İLE KİLİSE ARASINDAKİ ANLAŞMA

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Yunanistan Hükümeti ve “bağımsız” Yunan Ortodoks Kilisesi, din ve devlet işlerini biri birinden ayırmaya yönelik, bir anlaşmayı imzalamış… Yunanistan’ın gerçekten laik bir ülke haline gelmesi bağlamında, anlaşma, tarihi önemde bulunuyor[i]. Anlaşma ile; toplam kamu çalışanlarının yaklaşık % 18’ne denk gelen din adamlarının devlet memuru statüsüne son veriliyor, “bordrodan” çıkarılıyor. Fakat

E-mail: bilgi@ascmer.org

Tel/Fax: +90 312 235 1841

Dükkan
© 2014 Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki yazılar ve analizler kaynak gösterilmeden kullanılamaz.