ÇİN’DEKİ ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ (REFORM) ÜZERİNE

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk

Çin’de anayasada değişiklik yapılıyor. Bir süredir konuşulan, bu konu, geçtiğimiz Ekim (2017) ayında gerçekleşen Çin Komünist Partisi (ÇKP)’nin 19. Kongresinde iyice belirginleşmişti. Bugün (05 Mart 2018 günü) başlayacak Ulusal Halk Kongresi (UHK)’nin ana gündem maddesi, anayasanın değiştirilmesi. UHK, Çin’in Parlamentosu ve anayasayı değiştirme yetkisi bu kuruma ait. Bu konudaki reform paketi, UHK’nde ele alınıp karar bağlanacak. Anayasada yapılmak istenen değişiklikleri Dünya gündemine taşıyan en önemli etken, değişikliklerden birinin mevcut Devlet Başkanı Xi Jinping’in uzun süre bu görevde kalmasının önünü açacak olmasıdır.

Konu, uluslararası medyada tartışılıyor. Farklı görüşler var. Anayasada yapılmak istenen değişiklikler, sadece Çin halkını ilgilendirmiyor, belki onlardan çok uluslararası politikayı ilgilendiriyor.  Çünkü temelde Çin’in yükselişini sürdürülebilir kılmayı, bunu garanti altına almayı öngörüyor.

Niçin böyle düşündüğümün arkasında, aşağıda sırlanan hususlar var.

1. Çin’in hızla büyüyen ekonomisi üzerinden uluslararası politikada öne çıkması ve yeni bir kutup olarak görülmesi, mevcut konumları bundan olumsuz etkilenen aktörleri rahatsız etmiş ve Çin’i hedef alan çabalar ortaya çıkmıştır.

2. Çin’in ülkesi oldukça geniş, nüfusu oldukça kalabalıktır. Güçlü ve sorun yaşadığı komşuları vardır. Dünyanın en büyük nüfusuna sahiptir. Bu nüfus, çeşitlilik gösterdiği gibi, ekonomik büyümeye rağmen hala yoksulluk sınırının altında yaşayan ciddi büyüklükte bir kesim vardır. Ekonomik büyüme, ülke genelinde, kalabalık nüfusa, beklenildiği gibi yansıtılamamıştır.

3. Çin’in, içeride ve bulunduğu bölgede, istismara açık ciddi sorunları vardır.

4. Çin’i rakip olarak gören ABD’nin (ve Rusya’nın) Soğuk Savaş yıllarında nasıl bir politika izlediği, örtülü yollarla rakibinin sorunlarını nasıl istismar ettiği, bilinmektedir.

5. Bunlar, Çin’in içeriden ve dışarıdan ciddi tehditler ile karşı karşıya olduğuna işaret eder. Bu tehditler, Çin yükselme/güçlenme eğilimi gösterdikçe ciddiyet kazanacaktır. Çin’in güçlenmesinin bu tehditleri anlamsız kılacağı düşünülebilir. Ancak bu, hem gerçekçi olmayacaktır, hem de ortada Sovyetlerin çökmesi örneği vardır.

6. Bu tablo karşısında “merkezden yönetim ilkesine” ağırlık veren bir yönetim anlayış ve uygulaması, Çin için rasyonel bir yöneliş olarak değerlendirilmektedir.

7. Xi Jinping’in Devlet Başkanı koltuğuna oturduğu Mart 2013’ten bu yana yaptıkları, tabanda geniş kabul görmüştür. Halk, kendisine güvenmekte ve saygı duymaktadır. Bu, yapılacak anayasa değişiklikleri üzerinden merkezden yönetimin güçlendirilmesini kolaylaştıracak bir etkendir.

8. Teknolojideki gelişme, merkezden yönetimi kolaylaştırmıştır. Merkezden yönetim, kıt olan kaynakların ülke için daha iyi değerlendirilmesine imkan ve fırsat verir.

Yukarıda sıralanan hususlar ışığında;  Çin’de Xi Jinping’in uzun süre ülkeyi yönetmesine imkân verecek anayasa değişikliklerine gidilmesi, yerinde ve isabetli bulunmaktadır. Çin’in bugününün ve görünür geleceğinin bunu gerektirdiği değerlendirilmektedir.

Bu konunun Batıda tartışılması, hem normal, hem de maksatlıdır. Batıdaki Çin kökenli uzmanlardan gelen açıklamaların objektifliği tartışmaya açıktır. Batıdaki konuya ilişkin olumsuz yaklaşımları (şüphesiz hepsi değil), muhalifler üzerinden Çin’e nüfuz etme, Pekin karşısındaki cepheyi büyütme çabası olarak görmek gerekir.

Gelelim Türkiye’ye…

Çin’deki anayasa değişikliğinin merkezden yönetimi güçlendirme amacına yönelik olmasına bakarak, buradan Türkiye için “partili cumhurbaşkanlığının” ve bunu çıkış noktası alarak merkezden yönetimin daha da güçlendirilmesi gerektiği düşünülebilir. Ancak bunun isabetli bir adım olmayacağı değerlendirilmektedir. Çünkü her şeyden önce, her ülkenin kendine özgü koşulları vardır.

Türkiye’de, Cumhurbaşkanı, olaylara kendisi gibi bakmayan, kendisi gibi düşünmeyen vatandaşları açıkça “dışlamakta” ve karşısına almakta, bunu sıkça ifade etmektedir. Uluslararası ilişkilerde olduğu gibi, içeride de bir güvensizlik söz konusudur. Böyle bir tabloda, Türkiye’de merkezden yönetimin daha da güçlendirilmesi, söz konusu “ayrışmayı” güçlendirecek, kaosa yol açabilecektir.

Çin’de merkezden yönetimin güçlendirilmesi, birleştirici ve gücü besleyici işlevlerini yerine getirebilecektir. Çünkü gücü elinde tutacak olan Devlet Başkanı Xi Jinping, göreve geldiği günden bugüne kadar olan icraatıyla Çin halkının bütününü kucakladığını ortaya koymuştur. Halkı, kendisine güvenmekte, inanmakta ve saygı duymaktadır. Türkiye baktığımızda, daha “partili cumhurbaşkanlığı aşamasında iken yaşananlardan çıkan, merkezden yönetimin güçlendirilmesinin, birleştirici ve güçlendirici değil, ayrıştırıcı ve bu nedenle güçsüzleştirici işlevi ile kendisini belli ettiğidir. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, daha çok iktidar partisinin genel başkanı şapkası ile kendisini göstermiş, kullandığı ayrıştırıcı, dışlayıcı ya da ötekileştirici söylem üzerinden Türk halkının bütününü kucaklayıcı olmaktan uzak bir görüntü vermiştir. Onun içindir ki, Türkiye’de merkezden yönetimin daha da güçlendirilmesinin, Türkiye’nin güçlenmesine değil, daha çok güç kaybetmesine hizmet edeceği sonucuna ulaşılabilmektedir.

Türkiye’de “partili cumhurbaşkanlığı” uygulamasına geçildiği Ağustos 2014’ten bu yana Cumhurbaşkanı şapkası ile Recep Tayyip Erdoğan’ın yaptıklarına ve söylediklerinden; “partili cumhurbaşkanlığına”, adeta partizanlığın önündeki engelleri/sınırları ortadan kaldırma gibi bir işlevin yüklenmiş olduğu algısı edinilmektedir.

Türkiye’de merkezi yönetimin güçlendirilmesine ihtiyaç olduğuna inanıyorum. Çünkü bugün çok ciddi, yakın ve büyük olarak görülen Türkiye’nin milli ve coğrafi bütünlüğünü hedef alan tehdit, bunu gerektirmektedir. Eğer Türkiye için bugün beka sorunu söz konusu ise, merkezden yönetimin güçlendirilmesi bir zorunluluktur. Ancak “partili cumhurbaşkanlığı” uygulamasında, ilk uygulama olarak Recep Tayyip Erdoğan döneminde ortaya çıkmış (yukarıda belirtilen) algı, bunun önünde engeldir. Çünkü “partili cumhurbaşkanı” olarak Recep Tayyip Erdoğan, bugüne kadarki uygulamaları ve söylemleri ile ayrıştırıcı, dışlayıcı ya da ötekileştirici olmuş; halkı birleştirici ve halkın bütününü kucaklayıcı olamamış; bunlar üzerinden Türkiye, ayrıca güç kaybetmiştir.

Eğer bu görüşe iştirak edilir ve bu görüşten yol çıkılır ise, beka sorunu ile karşı karşıya iken, merkezden yönetimin Türkiye’de daha da güçlendirilmesi, bu sorunun ağırlaşması sonucunu doğurmaz mı?

osmetoz/ascmer, www.ascmer.org, 05 Mart 2018

 

 


ABD, 12 MAYIS, İRAN İLE K.KORE’NİN NÜKLEER PROGRAMLARI

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk 12 Mayıs 2018, Başkan Trump’ın, 2015’de imzalanmış nükleer anlaşmanın bir parçası olarak İran’a karşı yaptırımlardan feragat edip etmeyeceği konusunda karar vermek için son tarihtir. Anlaşıldığı kadarı ile, bu tarih, K.Kore üzerinde baskı unsuru olarak kullanılmaktadır. Trump-Kim muhtemel görüşmesinin bu tarihten önce gerçekleşmesi beklenmektedir ki; bunun, Pyongyang’ı tavize zorlamayı, Trump Yönetimini

SURİYE BAĞLAMINDA RUSYA-İSRAİL İLİŞKİLERİ ÜZERİNE

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Uluslararası medyada, Rusya’nın Suriye krizine angaje olmasının ve sonrasında cereyan eden gelişmelerin, esasen yakın olduğu varsayılan Moskova-Tel Aviv ilişkilerini olumsuz etkileyip etkilemeyeceği işleniyor.[i] Konu, önemlidir. Seçim sürecine girilmiş olmanın etkisinde Türk kamuoyunda bu konular artık fazla gündeme gelmese de, Türkiye’nin yakın ilgi göstermesi gerek bir konudur. Seçimlerden hemen sonra Ankara’nın

ABD’NİN SURİYE SALDIRISI NASIL OKUNMUŞ-OKUNUYOR?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Bu çalışma, Brooking Institution’ın Dış Politika Programına dâhil, özellikle Ortadoğu konusundaki çalışmaları ile tanınmış bir isim olan, Martin S. Indyk’ın Foreign Policy’de yayınlanan “A Trump doctrine for the Middle East” başlıklı yazısı[i] üzerine bina edilmiştir.

BİR BAKIŞ: ERKEN SEÇİM ÖNERİSİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Türkiye’deki televizyon haberlerine “erken seçim” konusu hakim!… Akşam haberler erken seçim önerisi ile başladı, adeta bununla bitti… Türk medyası da, Türkiye’deki olumsuz değişimin bir parçası olmuş diye düşündüm. Medya, Dünyada olup-bitenler konusunda Türk kamuoyun aydınlatma gereğini bile duymuyor. Türk kamuoyunu dar bir alana adeta “hapsedip” o alan ile meşgul ediyor

E-mail: bilgi@ascmer.org

Tel/Fax: +90 312 235 1841

Dükkan
© 2014 Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki yazılar ve analizler kaynak gösterilmeden kullanılamaz.