BATIDAN TÜRKİYE’YE GÜNCEL BİR BAKIŞ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk

WPR (World Politics Review)’de, Simon A. Waldman’ın, 14 Haziran 2017 tarihli ve “How Turkey Went From Being a Strategic Asset to a Liablitiy” başlıklı yazısı, her ne hikmetse WPR’nin bugünkü (14 Eylül 2017 tarihli) e-bülteninde yayınlanmıştır.[i] Simon A. Waldman, hâlihazırda King’s College’de “visiting fellow” statüsünde görev yapan ve münhasıran Orta Doğu konusunda çalışan bir akademisyen, yazar ve yorumcudur. Çalışma konuları arasında Türk tarihi ve siyaseti de yer almaktadır. Nitekim geçtiğimiz yıl, Türk gazeteci Emre Çalışkan ile birlikte, “The New Turkey and İts Discontents” (Hurst and Oxford University Press, 2016) isimli kitabı kaleme almış ve yayınlamıştır. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın BM çalışmalarına katılmak üzere önümüzdeki günlerde ABD’ye gideceği ve burada ABD Başkanı Donald Trump ile de bir araya geleceği, yazarın Orta Doğu çalıştığı ve bölgeyi yakından takip ettiği hususları hatırlandığında, yazının anlamlı olabileceği düşünülmüştür.

Yazıda, Batıdaki Türkiye’ye güncel bakışa işaret ettiği düşünülen ve tarafımızdan anlamlı bulunan hususlar aşağıda özetle sıralanmıştır.

– Türkiye’de Nisan 2017’de yapılan referandum, özgür bir ortamda yapılmamıştır ve hilelidir.

– Cumhurbaşkanı Erdoğan, Mayıs 2017’de geçekleştirdiği Washington ziyaretinden eli boş dönmüştür.

– ABD, Türkiye ile sorunlar yaşayan Almanya’ya sempati ile bakmaktadır.

– “15 Temmuz” olayı, Türkiye’nin istihbarat toplama yeteneğine zarar vermiştir.

– “Ergenekon” ve “15 Temmuz” olayları, Türkiye için, telafisi on yıllar alacak bir zarara yol açmıştır.

– Bu zarar, Fırat Kalkanı Operasyonu’nda görülmüş; Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), Ankara’nın kontrolündeki muhalifler ile birlikte, yedi ayda, 60 mil ilerleyebilmiştir.

– Türkiye’nin IŞİD ile mücadeleye az katkı sunduğu giderek daha çok netleşmektedir.

Yazının belki de en dikkat çekici kısmı, sonundaki ifadelerdir. Burada, bir zamanlar Orta Doğu ülkelerine örnek gösterilen Türkiye’nin, artık fazla itici/sevimsiz bir müttefik olarak göründüğü ifade edilmiştir.

Yazıda dikkati çeken bir başka husus da, İran için “ortak düşman” ifadesinin kullanılmasıdır. Bu ifade, bölgede ABD ile birlikte İran’ı düşman olarak “gören” ülkelerin kimler olabileceği açısından açıklığa kavuşturulmaya muhtaç bir ifade olarak görülmektedir.

Yazı, bir bütün olarak dikkate alındığında, objektif olmaktan uzak, taraflı bir yazı özelliğini yansıtmaktadır ki; bu, yazarının akademik kimliği ile bağdaştırılmasında güçlük çekilen bir durumdur. Çünkü yazı, baştan sona ABD’nin gözüyle ele alınmıştır, işlenmiştir. Yazıdan ABD’nin çıkarlarına adeta “egemen” bir yer verildiği ve diğer ülkelerin ABD çıkarlarına hizmetle yükümlü olduğu gibi algıya ulaşılmaktadır. Bölge ülkelerinin farklı çıkarlarına değinilmemiş ve niçin ABD’den ayrı düştükleri sorgulanmamıştır. Bölgedeki müttefik ülkelerin özel durumlarının olabileceği görmezden gelinmiş ya da ihmal edilmiştir. Bunlar, yazıyı objektif ve tarafsız olmaktan çıkarmakta ve değerini düşürmektedir. Yazı, bugünlerde Türkiye’de akademiya ve medya için sıkça gündeme getirilen “iktidarın/yönetimin dümen suyundan gitme” hastalığının Batıdaki bir örneği niteliğindedir. Sağlıklı ve güven verici işleyişi tehdit ettiği için bir “hastalık” olarak nitelenen bu tür subjektif ve taraflı yaklaşımlar/duruşlar, tek sesliliğe; tek seslilik de, gerçeklerin görülememesine (fark edilememesine) yol açar ki; bunun da sonu, iktidar/yönetim için hüsran demektir. ABD’nin uluslararası sistem içindeki konumunun zayıfladığı ve uluslararası sistemi eskiden olduğu gibi kontrol edemediği günümüzde, bu tür subjektif ve taraflı yazılar, hoşuna gitse de, Amerikan Yönetiminin koşullardaki değişimi gerektiği gibi görmesine mani olur. Bu da, artan “uyumsuzluk” ile birlikte, giderek “çöküş” demektir.

Batının güncel atmosferinin bu olduğu bir durumda, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın BM çalışmaları için gideceği ABD’de Başkan Trump ile yapacağı görüşme konusunda olumlu bir beklenti içine girilmesi, bana göre, doğru olmayacaktır.

Son olarak, yazarın ABD’nin Ankara ile sorunlar yaşayan Berlin’e sempati ile baktığını ifade etmesinin, ben de Türkiye ile Almanya arasındaki gerginliğin perde gerisinde üçüncü bir tarafın (ABD’nin) olup olmadığı sorusuna yol açtığını ifade etmem gerekir. Eğer öyle ise, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ABD’de Başkan Trump ile yapacağı görüşmeden “bir şey” çıkmama ihtimali güçlenecektir. Değinilen “hastalık” nedeniyle olumlu yönde anlam yükleme çabaları olsa bile, bunlar gerçeği değiştirmeyecek, görüşme “sembolik” olmanın ötesine geçmeyecektir diye düşünülmektedir. Bununla beraber, 15 yıldır tanıdığımız Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, hem olumlu, hem de olumsuz anlamda, sürpriz adımlar atabileceği ve bu suretle görüşmenin öne çıkabileceği ihtimali de ihmal edilmemelidir.

osmetoz/ascmer, www.ascmer.org, 14 Eylül 2017.

[i] http://www.worldpoliticsreview.com/articles/22449/how-turkey-went-from-being-a-strategic-asset-to-a-liability, 14 Eylül 2017.


Şİİ MİLİSLER İRAN’A NİYE DÖNÜYOR OLABİLİR?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk World Politics Review (WPR)’de yer alan kısa bir analizde[i], İran destekli Şii milislerin Suriye’den geri dönüşlerinin ABD’nin stratejisini nasıl etkilediği ele alınmıştır. Analizde ağırlıklı olarak, Suriye’den dönen Afgan Hazara’lardan oluşan Şii milisler üzerinde durulmuştur. Ancak İran’a geri dönüşlerin, sadece bunlarla sınırlı olmadığı; Irak’tan, Suriye’den ve Lübnan’dan da Şii milis dönüşleri

BİR SEÇİM BAŞARISI İÇİN GÖNDERİLEN TEBRİK MESAJININ ÇAĞRIŞIMLARI

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Hindistan’da seçim sona erdi. Başbakan Narendra Modi ve partisi Bharatiya Janata Partisi (BJP) Parlamentodaki konumlarını güçlendirmiş olarak seçimden çıktılar. Pakistan Başbakanı İmran Han, Hindistan Başbakanı Narendra Modi’ye tebrik mesajı gönderiyor[i]: “Güney Asya’da barış, ilerleme ve refah yolunda birlikte çalışmayı dört gözle bekliyorum.” Cevap olumlu oluyor.

İRAN KONUSU ABD’DE DEVLETİN ZİRVESİNİ KARIŞTIRMIŞ GÖZÜKÜYOR

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk İran ile gerginlik, ABD’de devletin tepesinde ciddi tartışmalara ve iddialara yol açmış gözüküyor. Temsilciler Meclisi’nde, Başkan Trump’ın savaş kararı alma yetkisinin bulunmadığı, bu yetkinin sadece Kongre’ye ait olduğu; ancak, eğer Başkan Trump “görevden alınma” konusunda köşeye sıkışırsa, bir oldu-bitti ile ABD’yi İran ile savaşa sürükleyebileceği ileri sürülüyor. Temsilciler Meclisi üyelerince

ABD İLE İRAN ARASINDA SICAK ÇATIŞMA İHTİMALİ VE TÜRKİYE

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif, daha yeni ifade etmiş; yaşananlara rağmen, ABD ile İran arasında çatışma olmayacağı görüşündeyim demiş. Bu ifade, elbette ki, değerlidir. İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani de, İran’ın “mantıklı” olduğu ve iyi bir “müzakereci” olduğunu açıklamış.  Rusya Devlet Başkanı Putin, Soçi’de ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo’yu kabul etmesi

GÜNCEL İRAN-ABD İLİŞKİLERİ SORGULANMAYA MUHTAÇTIR

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, geçtiğimiz Cumartesi (11 Mayıs 2019) günü, İran’ın resmi haber ajansı IRNA üzerinden, İran’daki siyasal muhaliflere seslenmiş; ülkenin 1980-1988 yılları arasında yaşanan İran-Irak Savaşından daha olumsuz koşullar altında bulunduğuna işaret ederek birlik çağrısında bulunmuş ve İran’ın “benzeri görülmemiş” bir ABD baskısı ile karşı karşıya bulunduğunu belirtmiştir[i]. Ruhani;

E-mail: bilgi@ascmer.org

Tel/Fax: +90 312 235 1841

Dükkan
© 2014 Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki yazılar ve analizler kaynak gösterilmeden kullanılamaz.