BATIDAN TÜRKİYE’YE GÜNCEL BİR BAKIŞ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk

WPR (World Politics Review)’de, Simon A. Waldman’ın, 14 Haziran 2017 tarihli ve “How Turkey Went From Being a Strategic Asset to a Liablitiy” başlıklı yazısı, her ne hikmetse WPR’nin bugünkü (14 Eylül 2017 tarihli) e-bülteninde yayınlanmıştır.[i] Simon A. Waldman, hâlihazırda King’s College’de “visiting fellow” statüsünde görev yapan ve münhasıran Orta Doğu konusunda çalışan bir akademisyen, yazar ve yorumcudur. Çalışma konuları arasında Türk tarihi ve siyaseti de yer almaktadır. Nitekim geçtiğimiz yıl, Türk gazeteci Emre Çalışkan ile birlikte, “The New Turkey and İts Discontents” (Hurst and Oxford University Press, 2016) isimli kitabı kaleme almış ve yayınlamıştır. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın BM çalışmalarına katılmak üzere önümüzdeki günlerde ABD’ye gideceği ve burada ABD Başkanı Donald Trump ile de bir araya geleceği, yazarın Orta Doğu çalıştığı ve bölgeyi yakından takip ettiği hususları hatırlandığında, yazının anlamlı olabileceği düşünülmüştür.

Yazıda, Batıdaki Türkiye’ye güncel bakışa işaret ettiği düşünülen ve tarafımızdan anlamlı bulunan hususlar aşağıda özetle sıralanmıştır.

– Türkiye’de Nisan 2017’de yapılan referandum, özgür bir ortamda yapılmamıştır ve hilelidir.

– Cumhurbaşkanı Erdoğan, Mayıs 2017’de geçekleştirdiği Washington ziyaretinden eli boş dönmüştür.

– ABD, Türkiye ile sorunlar yaşayan Almanya’ya sempati ile bakmaktadır.

– “15 Temmuz” olayı, Türkiye’nin istihbarat toplama yeteneğine zarar vermiştir.

– “Ergenekon” ve “15 Temmuz” olayları, Türkiye için, telafisi on yıllar alacak bir zarara yol açmıştır.

– Bu zarar, Fırat Kalkanı Operasyonu’nda görülmüş; Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), Ankara’nın kontrolündeki muhalifler ile birlikte, yedi ayda, 60 mil ilerleyebilmiştir.

– Türkiye’nin IŞİD ile mücadeleye az katkı sunduğu giderek daha çok netleşmektedir.

Yazının belki de en dikkat çekici kısmı, sonundaki ifadelerdir. Burada, bir zamanlar Orta Doğu ülkelerine örnek gösterilen Türkiye’nin, artık fazla itici/sevimsiz bir müttefik olarak göründüğü ifade edilmiştir.

Yazıda dikkati çeken bir başka husus da, İran için “ortak düşman” ifadesinin kullanılmasıdır. Bu ifade, bölgede ABD ile birlikte İran’ı düşman olarak “gören” ülkelerin kimler olabileceği açısından açıklığa kavuşturulmaya muhtaç bir ifade olarak görülmektedir.

Yazı, bir bütün olarak dikkate alındığında, objektif olmaktan uzak, taraflı bir yazı özelliğini yansıtmaktadır ki; bu, yazarının akademik kimliği ile bağdaştırılmasında güçlük çekilen bir durumdur. Çünkü yazı, baştan sona ABD’nin gözüyle ele alınmıştır, işlenmiştir. Yazıdan ABD’nin çıkarlarına adeta “egemen” bir yer verildiği ve diğer ülkelerin ABD çıkarlarına hizmetle yükümlü olduğu gibi algıya ulaşılmaktadır. Bölge ülkelerinin farklı çıkarlarına değinilmemiş ve niçin ABD’den ayrı düştükleri sorgulanmamıştır. Bölgedeki müttefik ülkelerin özel durumlarının olabileceği görmezden gelinmiş ya da ihmal edilmiştir. Bunlar, yazıyı objektif ve tarafsız olmaktan çıkarmakta ve değerini düşürmektedir. Yazı, bugünlerde Türkiye’de akademiya ve medya için sıkça gündeme getirilen “iktidarın/yönetimin dümen suyundan gitme” hastalığının Batıdaki bir örneği niteliğindedir. Sağlıklı ve güven verici işleyişi tehdit ettiği için bir “hastalık” olarak nitelenen bu tür subjektif ve taraflı yaklaşımlar/duruşlar, tek sesliliğe; tek seslilik de, gerçeklerin görülememesine (fark edilememesine) yol açar ki; bunun da sonu, iktidar/yönetim için hüsran demektir. ABD’nin uluslararası sistem içindeki konumunun zayıfladığı ve uluslararası sistemi eskiden olduğu gibi kontrol edemediği günümüzde, bu tür subjektif ve taraflı yazılar, hoşuna gitse de, Amerikan Yönetiminin koşullardaki değişimi gerektiği gibi görmesine mani olur. Bu da, artan “uyumsuzluk” ile birlikte, giderek “çöküş” demektir.

Batının güncel atmosferinin bu olduğu bir durumda, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın BM çalışmaları için gideceği ABD’de Başkan Trump ile yapacağı görüşme konusunda olumlu bir beklenti içine girilmesi, bana göre, doğru olmayacaktır.

Son olarak, yazarın ABD’nin Ankara ile sorunlar yaşayan Berlin’e sempati ile baktığını ifade etmesinin, ben de Türkiye ile Almanya arasındaki gerginliğin perde gerisinde üçüncü bir tarafın (ABD’nin) olup olmadığı sorusuna yol açtığını ifade etmem gerekir. Eğer öyle ise, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ABD’de Başkan Trump ile yapacağı görüşmeden “bir şey” çıkmama ihtimali güçlenecektir. Değinilen “hastalık” nedeniyle olumlu yönde anlam yükleme çabaları olsa bile, bunlar gerçeği değiştirmeyecek, görüşme “sembolik” olmanın ötesine geçmeyecektir diye düşünülmektedir. Bununla beraber, 15 yıldır tanıdığımız Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, hem olumlu, hem de olumsuz anlamda, sürpriz adımlar atabileceği ve bu suretle görüşmenin öne çıkabileceği ihtimali de ihmal edilmemelidir.

osmetoz/ascmer, www.ascmer.org, 14 Eylül 2017.

[i] http://www.worldpoliticsreview.com/articles/22449/how-turkey-went-from-being-a-strategic-asset-to-a-liability, 14 Eylül 2017.


GÜÇLÜ LİDER-GÜÇLÜ ÜLKE ÜZERİNE

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Her siyasal lider, yönettiği ülkenin güçlü olmasını ister. Ancak bir ülkenin güçlü olması, içeriden bakıldığında görülen güçten çok farklı bir şeydir. İçeriden bakıldığında görülen güç, görecelidir, subjektiftir, gerçekçi bakış ile fazla bir anlam taşımaz. Asıl güç, ülke, uluslararası ilişkiler sistemi ile birlikte mütalaa edildiğinde görülen güçtür. Siyasal liderler, bu son

ANKARA İÇİN SURİYE YAKLAŞIMINI GÖZDEN GEÇİRME VAKTİ GELMİŞTİR

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Şarku’l Avsat’a dayandırılan bir habere göre; Suriye Demokratik Güçleri (SDG)’nin siyasi kanadı Suriye Demokratik Meclisi’nin Yürütme Kurulu Başkanı İlham Ahmed, geçtiğimiz günlerde, Rusya’nın Suriye’deki Humeymim askeri üssünde, Rus heyeti ile görüşmüş.[i] SDG temsilcisi, bu görüşmenin ertesi gün de, Şam’a geçerek, Şam’da Suriye Ulusal Güvenlik (İstihbarat) Bürosu Başkanı Ali

İDLİB ÜZERİNE…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Geriye dönülüp 2011’de Suriye’de ortaya çıkan iç savaşın bugüne kadar olan seyri bir film şeridi gibi gözden geçirildiğinde, arkasındaki asıl amacın Kürtleri denize çıkışı olan müstakil bir devlete kavuşturmak olduğu görülebiliyor. İdlib, bu amaca ulaşılması bağlamında kritik önemi haiz, Suriye’nin kuzey batısında, Türkiye’nin Hatay iline komşu Suriye’ye ait

2019’DA TÜRK DIŞ POLİTİKASI VE DIŞ POLİTİKADA 2020 ÖNGÖRÜSÜ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Türkiye, 2019 yılında, dış politikada, çözümlerin değil, sorunların bir parçası oldu. Sergilenen dış politika anlayışı ve uygulaması ile, daha sorunlu, soru işaretlerinin daha çok olduğu bir dış politika görünümü ortaya çıktı.

KANAL İSTANBUL: GERÇEĞİ YANSITMAYAN KOMİK BENZETMELER VE GERÇEKLER

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Kanal İstanbul konusundaki tartışma giderek, hem “ciddiyet kaybediyor”, hem de “ciddiyet kazanıyor”. Ciddiyet kaybediyor. Çünkü deniliyor ki, Kanal İstanbul ne ise, Süveyş Kanalı ve Cebelitarık Boğazı da odur. Ciddiyet kazanıyor. Çünkü kamuoyunun haberler, yorumlar ve değerlendirmeler üzerinden konu hakkında bilgi sahibi olması, tartışmayı siyasal iktidarın monologu olmaktan çıkarıp ciddi bir

E-mail: bilgi@ascmer.org

Tel: +90 532 414 48 98

Dükkan
© 2014 Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki yazılar ve analizler kaynak gösterilmeden kullanılamaz.