ALMANYA’NIN TSK İNCİRLİK TESİSİ’NE YATIRIM YAPMASI

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk

Almanya’nın ABD liderliğindeki Koalisyon Güçlerine dâhil unsurlarının, bir süredir, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 92/1 maddesi uyarınca TBMM’den istihsal edilmiş, 03 Eylül 2015 tarihli ve 1098 sayılı Karara istinaden TSK’ne ait İncirlik Tesisi’nde bulunduğu bilinmektedir. Medyada çıkan haberlerden; (i) Almanya’ya ait bu tesisteki keşif uçaklarının ABD’nin kullanımına ayrılmış pistlerde konuşlandırıldığı, (ii) bu uçakların keşif uçuşları için müttefik ülkelerin teknik desteğine ihtiyaç duyduğu ve (iii) burada görevli Alman askerlerin kalacak yer sorununun bulunduğu ifade edilerek, Berlin’in, bunlara bir çözüm getirmek amacıyla 58 milyon avroluk bir bütçeyi serbest bıraktığı; bu bütçe ile, Alman uçaklarına özel uçuş pisti ve Alman askerlerine barınma yeleri yapılacağı ifade edilmiştir.

Bu gelişme, hukuksal, siyasal ve askeri açılardan üzerinde durulması gereken bir husustur.

Konuya hukuksal açıdan bakıldığında şunlar kendisini belli etmektedir: (i) Almanya’nın TSK İncirlik Tesisi’nde yapacağı yatırımlar, “kalıcı” nitelikte yatırımlardır. Oysa Almanya’nın bu tesiste askeri varlık bulundurmasına vücut veren düzenleme, geçicidir. Almanlar, Türkiye’nin Irak’tan ve Suriye’den algıladığı tehdit nedeniyle, birer yıllık sürelerle istihsal edilmiş TBMM Kararlarına istinaden bu tesiste bulunmaktadırlar. (ii) Tehdit ortadan kaldırıldığında, TBMM’den yeni bir karar istihsal edilmesine ihtiyaç duyulmayacaktır; bu da, Almanya’nın bu tesisteki varlığını hukuksal dayanaktan yoksun bırakacaktır. (iii) Bu takdirde, kalıcı yatırımlar, taraflar arasında anlaşmazlık konusu olacaktır. (iv) Yapılacak yatırımların “kalıcılığa” işaret edecek olması nedeniyle, ilgili TBMM Kararına yollama yapılarak (buna dayalı olarak), taraflar arasında münhasıran bu konuda ikili bir düzenleme yapılması da, hukuken mümkün görülmemektedir. Çünkü ilgili TBMM kararlarının lafzı ve ruhu, buna cevaz vermemektedir. (v) Almanların söz konusu kalıcı yatırımları bu tesiste yapabilmeleri için, taraflar arasında, usulüne uygun olarak, ayrı bir anlaşmanın yapılmasına ihtiyaç vardır. (vi) “Kalıcı” yatırımların, “geçici” varlıklara süreklilik kazandırma işlevini yerine getirme, bu amaçla kullanılabilme potansiyelini içerdiklerini görmek uygun olacaktır. Yatırımların “kalıcılığı”, Almanya tarafından, ileride, “geçici” statüdeki varlığına “kalıcı” statü kazandırmada hukuksal bir dayanak olarak kullanılabilir.

Konunun siyasal boyutuna ilişkin olarak da şu hususlar akla gelmektedir. (i) Yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye’de bulunması Anayasa’da ayrı/özel düzenleme konusu yapılmıştır ve bu, başka birçok ülkede de böyledir. Bu yaklaşımın arkasında, egemenliğin korunmasına gösterilen hassasiyet vardır. Yabancı silahlı kuvvetlerin kolay ve/veya tartışmalı yollardan ülkede bulunması, o ülkenin egemenliğine sahip çıkmada hassas/kıskanç davranmadığı algısına yol açabilecek ve bu algı da benzer talepleri/girişimleri teşvik edecektir. (ii) Asılsız Ermeni iddiaları konusunda Almanya’da Parlamento tarafından alınmış bir karar ortada duruyor iken Türkiye’nin bu yatırımlara izin vermesi, Ankara’nın (genel olarak ve özelde de söz konusu Ermeni iddiaları ile ilgili olarak) ciddiyetine halel getirecektir ve bu, asılsız Ermeni iddialarının başka yerlerde de kabulünü kolaylaştıracaktır. (iii) Keza, Alman Parlamenterlere daha önce verilmeyen TSK İncirlik Tesisini ziyaret izninin, 58 milyon avroluk bütçenin serbest bırakılmasından sonra verilmiş olduğunun anlaşılması da, siyasal açıdan tezekkürü gerektirmektedir. Ortada ABD üzerinden elde edilmiş ciddi bir birikim var iken bunun dikkate alınmaması ve sırf bugünün ihtiyaçları için gelecekte büyük sorunlara kapı aralama potansiyeli içeren adımlar atılması, birçok açıdan rasyonel bir yaklaşım olmayacaktır. (iv) Almanya’nın Çin ve Rusya ile olan özel/yakın ilişkileri ile, Ankara-Washington ilişkilerindeki bozulma çıkış noktası alındığında, söz konusu yatırımların amacının, ABD’nin bu tesisteki imkan ve kabiliyetini kısıtlama ve müteakiben terk etme sürecini hızlandırma olabileceği düşünülebilir. (v) Ya da tam tersi olarak, Suriye krizi üzerinden Kürt hareketinin geldiği nokta ile, ABD’nin ve Almanya’nın Kürtlere duyduğu ilgi (aralarındaki bağ) çıkış noktası alınarak, söz konusu yatırımın amacının, ABD’yi desteklemek, ABD ile birlikte Kürt kartını bir an evvel hayata geçirme olabileceği de düşünülebilir. Bu nokta ile bağlantılı olarak, ülkesindeki ciddi Türk varlığı nedeniyle, Almanya’nın “güçlü Ankara’dan” duyduğu rahatsızlık da akla gelmektedir. (vi) ABD’den sonra Almanya’nın da TSK İncirlik Tesisi’nde kalıcı yatırımlara gitmesi, sıkça bu tesisi kullanma isteği kamuoyuna haber olarak yansıyan ve halen icra edilmekte olan Fırat Kalkanı Operasyonunun önünü açtığı düşünülen Moskova’yı incitebilir, dolayısıyla Ankara-Moskova ilişkileri bundan etkilenebilir. (vii) Bugün ve görünür gelecek itibarıyla Orta Doğu’daki kaosun Suriye krizi üzerinden Kürtler ile ilgili olacağı yolundaki değerlendirme hatırlanır ise, TSK İncirlik Tesisi’nde yapmak istediği yatırım ve bunların “kalıcı” niteliği, Berlin’in Orta Doğu’da daha çok olmak istediği anlamını taşıdığı da düşünülebilir.

Askeri açıdan bakıldığında ise şu hususların ileri sürülebileceği değerlendirilmektedir: (i) Tesisin bir TSK Tesisi olduğu hususunu sıkça ABD’ye “hatırlatmak” ihtiyacını duyduğu bilinen Türkiye, bu yatırımlar ile, ABD’nin yanına Almanya’yı da koyup, ileri de aynı hatırlatmayı Almanya’ya da yapma durumunda kalabilecektir ki; bu, (kendi tesisi olmasına rağmen) fiilen tesisin kontrolünde ve kullanımında Türkiye’nin pozisyonunu zayıflatabilecektir. (ii) Türkiye bu tesiste etkin “kontrol” bağlamında ABD ile sorun yaşıyor ve bu durum Türkiye için potansiyel risk ihtimali olarak kendisini belli ediyor iken, söz konusu yatırımlar, aynı şeylerin Almanlar ile ilgili olarak da gündeme gelmesine neden olabilecektir. Bu tesiste konuşlu Amerikan uçaklarından sonra, Alman uçaklarının da, kalkış yapılan (ev sahibi) ülke Türkiye olduğu için, Türkiye’yi istemediği kriz, gerginlik ya da sıcak çatışmaların tarafı olma pozisyonuna itme ihtimali söz konusu olabilecektir.

Yukarıda arz edilen hususlar nedeniyle, Almanya’nın TSK İncirlik Tesisi’nde kalıcı yatırımlarda bulunmasının çok iyi değerlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir. Sadece bugüne (Suriye krizine) değil, görünür geleceğe de bakılmalıdır. Bugünü kurtarırken, görünür geleceği karartmamak gerekir. Suriye krizine ilişkin son gelişmeler Türkiye’nin dış politika anlayışında ve uygulamasında değişim işaretleri verir iken, Ankara, başlattığı bu değişimi, kendi eliyle zora sokacak tutum ve davranışlardan kaçınmak zorundadır. İçinde bulunduğu koşullar, Türkiye’ye, “güvensizlik” algılarını besleyecek tasarruflardan uzak durmayı, hareket serbestisini artırmayı, süratle “yalnızlıktan” kurtulmayı öngörmektedir.

osmetoz/ascmer, www.ascmer.org, 08 Eylül 2016.

[i] Alman Silahlı Kuvvetleri unsurlarının TSK İncirlik Tesisi’ndeki varlığına vücut veren başkaca bir uluslararası düzenlemeye rastlanılmadığı için, bu unsurların TBMM’nin söz konusu kararına istinaden orada bulunduğu varsayılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Almanya,  geçici,  İncirlik,  kalıcı,  Yatırım, 

SURİYE’DE ŞİMDİ DE “İRAN KORİDORU” VE RUSYA-İRAN AYRIŞMASI

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk I. Suriye krizinde, ciddi mecra değişikliklerine işaret eden ve Türkiye’yi çok yakından ilgilendiren önemli gelişmeler yaşanmaktadır. Geçtiğimiz günlerde İran Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı İshak Cihangiri, Şam’a iki günlük bir ziyarette bulunmuştu. Bu ziyaret sırasında, Suriye’nin yeniden imarı konusunda İran’ın Şam’ın yanında durmaya devam edeceğini açıklamış; İran’ın devlet ve özel şirketlerinin Suriye’de

ASILSIZ ERMENİ İDDİALARI ŞİMDİ DE MACRON ÜZERİNDEN SÜRÜMDE!…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk 2001 yılında asılsız Ermeni iddialarını kabul ederek “soykırımı” tanıyan Fransa’da, bu kez şimdiki Cumhurbaşkanı Macron, 1915 olaylarının yıldönümü olan 24 Nisan’ı “Ermeni soykırımını anma günü” ilan etmiş. Haberde, Macron’un konuya ilişkin kararı almadan önce Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı bilgilendirdiği de ifade ediliyor.[i] Sayın Macron’un Sayın Erdoğan’ı bilgilendirmesinin, daha yeni mi olduğunu, yoksa

ABD İLE TALİBAN AFGANİSTAN’DA “OYUN” PEŞİNDE GİBİ…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk Deniliyor ki; ABD ile Taliban arasındaki anlaşmanın temelinde şu karşılıklı taahhüt var: Taliban, Afganistan’ın ülkesinin uluslararası terör örgütleri tarafından kullanılmayacağını; ABD de, Afganistan’daki askeri güçlerini çekeceğini taahhüt ediyor[i] Bu taahhütlerin gerçekleşmesi mümkün mü? Mümkün görülmüyor ise, o zaman ABD bu “oyunu” niye oynuyor, neyin peşinde olabilir? Önce şunu sormak gerekir:

HİÇ DİKKAT ETTİNİZ Mİ, ÇİN NE İLE MEŞGUL, ABD NE İLE MEŞGUL DİYE!…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk I. Uluslararası medyaya yansıyan Çin’e ve ABD’ye dair bazı haberler bu iki büyük gücün güncel meşguliyetlerine ortaya koyarken, hem onların, hem de küresel sistemin görünür geleceği bakımından anlamlı çağrışımlara yol açmaktadır.

BEKA SORUNU, “ULUS İNŞASI” VE GÜVENLİ BÖLGE UYGULAMASI

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk I. Türkiye’nin bir beka sorunu ile karşı karşıya bulunduğu doğrudur. Bu sorun, ayrılıkçı Kürtler ile ilgilidir. Ve sorunun arkasında, “şimdilik” Irak Kürtlerinin geldiği nokta ve Suriye Kürtleri ile ilgili mevcut gelişmeler vardır. Türkiye’nin beka sorunu ya da milli ve coğrafi bütünlüğüne yönelik yakın ve ciddi tehdit niçin ayrılıkçı Kürtler ile

E-mail: bilgi@ascmer.org

Tel/Fax: +90 312 235 1841

Dükkan
© 2014 Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki yazılar ve analizler kaynak gösterilmeden kullanılamaz.