ABD TEMSİLCİLER MECLİSİ’NİN NDAA’DA YAPTIĞI DEĞİŞİKLİKLER VE ÇAĞRIŞIMLARI

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı

Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (National Defense Authorization Act-NDAA) tasarısı, ABD Temsilciler Meclisi’nde değişiklikler ile onaylanmıştır. Tasarının kanunlaşabilmesi için, ABD mevzuatına göre, Senato’dan da geçmesi ve Başkan tarafından imzalanması gerekmektedir. Yani NDAA’nın yürürlüğe girebilmesinin önünde daha uzun bir süreç bulunmaktadır.

Böyle olmasına rağmen, Temsilciler Meclisi’nin onay verdiği tasarıdaki değişiklikler, ABD’nin hem iç hem de dış politikası açısından son derece önemlidir. Çünkü hemen yürürlüğe gireceği anlamına gelmese de, Temsilciler Meclisi’nin yasa ile birlikte onay verdiği değişiklikler ile[i];

i. ABD’nin Suudi Arabistan’a, “acil kaydı” ile bile olsa, silah satışı yapmasının önü kesilmiş,

ii. Yönetimin Yemen konusunda Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyona askeri desteğini sona erdirmiş,

iii. Trump Yönetiminin İran’a yönelik muhtemel askeri harekatı dayandırma peşinde olduğu, Irak’a karşı askeri güç kullanımına (Irak Savaşına) imkan vermiş 2002 yılına ait yetkilendirme yasası yürürlükten kaldırılmış,

iv. Kongre savaş ilan etmediği veya başka bir yasal izin istihsal edilmediği sürece ABD’nin İran’a karşı askeri harekata girişmesi yasaklanmış, yani Başkan Trump’ın İran’a askeri eylemde bulunması bloke edilmiştir.

Temsilciler Meclisi’nin onay verdiği bu değişiklikler;  27 Cumhuriyetçinin Demokratlar ile birlikte değişikliklere onay vermesi ve sadece 7 Demokratın karşı oy kullanmış olması nedeniyle, ayrıca önemlidir. Çünkü bu, Amerikan halkının Ortadoğu’da yeni bir savaş istemediği mesajını içeriyor.

Bu vesileyle, Başkan Trump’ın İran konusundaki yaklaşımının Kongre desteğinden yoksun olduğu, bir kere daha açık, net ve resmi olarak görülmüştür. Bunun, bir taraftan Trump Yönetimi karşısında Tahran’a güç vereceği, diğer taraftan da epeyidir konuşulan İran ile “görüşme” konusunun gerçeklik kazanmasına elverişli bir zemin yaratacağı söylenebilir. Ancak burada, Temsilciler Meclisi’nin söz konusu yasa tasarına getirdiği ve onay verdiği değişikliklerin, yazılarımda çeşitli kereler ifade ettiğim İran ile ABD arasındaki derin örtülü ilişki şüphesini güçlendirdiğine de işaret etmem gerekir.

Temsilciler Meclisi’nin söz konusu yasa tasarısı üzerinden ifadesini bulan Suudi Arabistan’a ilişkin yaklaşımı da, bende şu soruyu çağrıştırıyor: Acaba, Temsilciler Meclisi, Başkan Trump’tan esirgediği İran’a karşı askeri güç kullanma yetkisini, Suudi Arabistan konusunda kendisine verir mi? Mevcut konjonktür ve atmosfer ile, Trump Yönetiminin enerjipolitik merkezli dış politika uygulamaları ışığında, bu konu, önümüzdeki dönemde gündeme gelebilir. Eğer Başkan Trump buna karar verir ise,  Kongre’nin Suudi Arabistan’a askeri harekat konusunda kendisine yetki vermekten kaçınmayacağını düşünmekteyim. Bu noktada, 2016 Başkanlık Seçimlerine az bir süre kala, “9/11 olayı”nın mağdurlarının Suudi Arabistan Hükümetine karşı tazminat açmasına imkân veren yasanın Başkan Obama’nın vetosuna rağmen Kongre’den geçmiş olduğunu hatırlamak gerekir. Böylece, resmen ve hukuken, Suudi Arabistan “9/11 olayı” ile ilişkilendirilmiştir. Bir süredir görülen Suudi Arabistan’ın “Arap Baharı”na maruz kalabileceğine dair işaretler, bu ilişkilendirme ve “Kaşıkçı olayı” konusunda BM bünyesinde ortaya çıkan son rapor, bunların hepsi, bu ihtimali güçlendirmiştir. Ancak bu noktada da yine, ABD’nin bu suretle Suudi Arabistan’ı karşısına almasının İran’ın işine geleceğini ve İran-ABD örtülü derin ilişki şüphesini çağrıştıracağını görmek gerekir.

ABD tipi Başkanlık Sisteminde, Yasamanın Yürütmeye ilişkin işlevi Parlamenter Sistemden farklıdır, daha ileridir; dolayısıyla güçlüdür, etkilidir. Yasamanın yürütmeye ilişkin bu işlevi,  Başkan üzerinde yönlendiriciye bir etkiye yol açtığı kadar, belki bundan daha çok Başkan’a güç verir. Başkan, Yasama üzerinden, hukuksal/resmi desteğin dışında, seçmenlerin (halkın) desteğini de almış olur. Bunu; ABD’de parti disiplininin zayıf-siyasal geçişgenliğin olağan kabul edilmesi nedeniyle, Cumhuriyetçi Trump için, Demokratların çoğunluğunu elinde bulunduran Temsilciler Meclisi ile çalışmasının 2020 yılı seçimlerine yönelik bir şans olduğunu ifade etmek için belirttim. Suudi Arabistan’a askeri hareket, Başkan Trump’ın, hem ikinci kez Başkan seçilme şansını değerlendirmesine, hem de ABD’yi “yeniden büyük Amerika” yapma sözünü yerine getirmesine imkan verebilir.

İran konusunda Başkan Trump’a yol vermeyen Kongre, Suudi Arabistan konusunda yol verebilir. Bu bağlamda iki husus kendisini gösteriyor. Birincisi ABD-İran örtülü derin ilişkisinin, İslam’ın kutsal mekânlarına sahip Suudi Arabistan ile ilgili olabileceğidir. ABD, Suudi Arabistan’ı karşısına aldığında, İslam Dünyasından gelebilecek tepkileri İran ile dengelemeyi (karşılamayı) düşünüyor olabilir. Hatta ABD mahreçli “İslami terörizm” nitelemesi de bu bağlamda mütalaa edilebilir. İkincisi de, ABD’nin İran’ı kontrol altında tutarak Suudi Arabistan’ı karşısına almasının ABD-İsrail ilişkilerine nasıl yansıyacağıdır. ABD’nin “yüzyılın anlaşması” diye nitelendirdiği, henüz tam olarak açıklanmamış yeni Ortadoğu Planı da, bu bağlamda İsrail’i kontrol altında tutmaya yönelik bir araç olarak görülebilir.

Bu noktada Çin’i ve Rusya’yı unutmuş, ihmal etmiş değilim. Ancak burada bunlara değinmeyeceğim.

osmetoz/ascmer, www.ascmer.org, 13 Temmuz 2019.

[i] https://mail.yahoo.com/d/folders/1/messages/33736?guce_referrer=aHR0cHM6Ly9sb2dpbi55YWhvby5jb20v&guce_referrer_sig=AQAAACJMHnIAmquElW_wLo9eP8_8t-67ZgS3cni7H1DEOpmlVw9IN8xAlHt8KryeMxMUIMgp4GjBdtreeEy4TuRDI0eLzwrPkcboWwJAjXSihPD44uQ9oPW5BtUPkBqIyHas1KSCinc9K2HhXOHpjDbUSs-_SW03AaJIcu2jBm8yw7bQ, 13.7.2019.


ÇİN İRAN-ABD GERGİNLİĞİNİN NERESİNDE?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı ABD-İran gerginliği tırmanıyor gözüküyor. İran’ı çevreleyen ABD askeri varlığı çok belirgin iken; ABD, Hürmüz Boğazı’nı kullanan petrol ve doğal gaz tankerleri ile ilgili son olayları öne sürerek, şimdi de Hürmüz Boğazı’nda ve boğazın iki yanındaki Basra ve Umman Körfezlerinde ulaşım güvenliğini sağlamak için kendisi liderliğinde çok uluslu bir

ÇİNLİ AMİRAL KİME NİYE NE DEDİ?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Çin Askeri Bilimler Akademisi Başkan Yardımcısı Tuğamiral Lou Yuan; Shenzhen’de, Çin-ABD ilişkilerinin mevcut durumu hakkında yaptığı konuşmada, Doğu Çin Denizi ile Güney Çin Denizi’nde devam eden anlaşmazlıkların, ABD’ye ait iki uçak gemisinin batırılması suretiyle çözülebileceğini söylemiş[i]… Amiral’in konuşmasındaki tek dikkat çekici husus bu değil. Amiral, Çin-ABD ticaret savaşının

BAŞKAN TRUMP NASIL GÖRÜLÜYOR?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı ABD’nin muttali olabildiğim dış politikaya ilişkin güncel tasarrufları ışığında, Başkan Trump hakkında “Başkan Trump: Nereden Nereye?” başlıklı kısa bir yazı yazdıktan hemen sonra, aynı konuda ama benim yazımdan farklı bir yazı ile karşılaştım. Steven Met, “How to Fix the Flaws in Trump’s Approach to U.S. National Security” başlıklı

RUSYA VE MENA BÖLGESİ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı CSS (Center for Security Studies), Rusya’nın MENA (Middle East and North Africa) bölgesi ile olan güncel ilişkilerini ele alan bir analiz[i] yayınlamıştır. Analizin başlığında “Arap Dünyası” geçmiş olsa da, Ortadoğu’da Arap olmayan ülkeler olması nedeniyle, burada “MENA bölgesi” ifadesinin kullanılması tercih edilmiştir.

BAŞKAN TRUMP: NEREDEN NEREYE?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Başkan Trump’ı eleştiren ilginç bir çalışma… Çalışmada geçen, Başkan Trump’ın K.Kore yaklaşımının bir benzerini İran’a da uygulayabileceği, yani yaptırımlara rağmen İran ile de görüşe bileceği; ekibinin sürekli değiştiği; senkronize olmayan bir ulusal güvenlik ekibi ile çalıştığı; Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton’ı artık uzağında tuttuğu yolundaki ifadeler[i] dikkatimi çekti.

E-mail: bilgi@ascmer.org

Tel/Fax: +90 312 235 1841

Dükkan
© 2014 Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki yazılar ve analizler kaynak gösterilmeden kullanılamaz.