ABD ORTADOĞU’DA “BİR ŞEYLERİN” PEŞİNDE DE…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk

WPR (World Politics Review)’nin IŞİD konusundaki kısa analizi dikkatimi çekti. Analizde[i] özetle aşağıdaki hususlar yer alıyor.

IŞİD yeniden toparlanırken, ABD IŞİD ile mücadele deneyimlerini unutmuş gözüküyor.

En son 2014 yılında görülen ve öldürüldü diye bilinen IŞİD yöneticilerinden Ebubekir Bağdadi’nin geçtiğimiz günlerde yeni bir videosunun yayınlanması, El Kaide’nin yeniden canlanmasının işareti olarak görülüyor ve bu durum, Usame Bin Laden’in ABD’nin aleyhine olarak hatırlanması (hatırlatılması) olarak yorumlanıyor.

Usame Bin Ladin’in Mayıs 2011’den öldürülmesinden sonra ABD’nin rehavete düştüğüne, ABD’deki “terör yorgunluğuna/tükenmişliğine” dikkat çekiliyor.

ABD’nin güncel strateji belgelerinde önceliğin, uluslararası terörizmle mücadele yerine, Çin ve Rusya ile olan stratejik rekabete verilmesi ve Trump Yönetiminin, terör örgütlerinden temizlenen yerlerin yeniden inşasına öncülük etme eğimlinden uzak görünmesi eleştiriliyor. ABD’nin IŞİD ile savaştığı yerlerde geride kalanlardan dersler çıkarması gerektiği ama, bunu yapmadığı ifade ediliyor.

ABD Silahlı Kuvvetlerinin, halk destekli isyanların asırlık asimetrik taktiklerine karşı savunmasız kalmasına dikkat çekiliyor.

Analizin içeriğinden özetle çıkarılmış bu hususlar, akla makul ve mantıklı geliyor.

Ancak konuya biraz eğilince iki husus kendisini belli ediyor.

Birincisi; uluslararası terörizmle mücadelenin adeta ABD’yi kendisine çekmesi ve ABD’yi kendisine çektiği coğrafyaların jeopolitik ve/veya enerji politik bağlamında ABD açısından değerli olması; bu bağlamda ortaya çıkmış, ABD’nin uluslararası terörizmle mücadele etmekten çok, uluslararası terörizmi kullandığı görüşüdür. IŞİD’ın, bu açıdan, uygun bir örnek olarak görülebileceği değerlendirilmektedir. Çünkü ortaya çıkış zamanı ve ortaya çıkışından bugüne kadar bölgede yol açtığı gelişmeler buna işaret etmektedir. Bunun için, Irak’ta Peşmergenin eğitilmesinin ve donatılmasının, Suriye’de de yukarıdan aşağıya doğru Fırat’ın bütün doğusunda cereyan eden gelişmelerin hatırlanması yeterli olacaktır.

İkincisi de, Ortadoğu’da bugün cereyan eden olayların, mevcut güncel tablonun, analizdeki tezi doğrulamamasıdır. Analizde, ABD’nin IŞİD deneyimlerini unuttuğu ve Amerikan Silahlı Kuvvetleri’nin de asimetrik taktikler karşısında başarısız olduğu ileri sürülüyor. Fakat ABD, bugün Ortadoğu’da, doğrudan değil ama dolaylı yollardan her gün biraz daha kendisini hissettirmekte, gücünü göstermektedir. Ortadoğu’da, artık ABD askeri varlığı eskisi gibi doğrudan öne çıkmamakta ancak, her seviyedeki ve nitelikteki proxy unsurlar ABD’nin artan gücüne işaret etmektedir. Özellikle enerji politik açısından bakıldığında, yakın zamanlarda görülmeyen, böyle bir tablo Ortadoğu’da ortaya çıkmış gözükmektedir. Bu da, ABD’nin IŞİD deneyimini unutmadığı ve bu deneyimini asimetrik mücadelede başarıyla değerlendirdiği anlamına gelmektedir.

Keza (belki üçüncü bir husus olarak), konu bağlamında, bir taraftan ABD’nin artık Dünyanın en büyük enerji üreticilerinden biri olduğunu ve enerji pazarının kontrolünü ele geçirme peşinde koştuğunu; diğer taraftan, Rusya’nın artık enerji pazarında ABD’nin ciddi rakibi olduğunu, Çin’in de hem Dünyanın en büyük enerji tüketicisi olduğunu hem de enerjide dışa bağımlı olduğunu da görmek gerekir.

Hal böyle olunca, ABD’nin IŞİD deneyimlerini unuttuğu gibi bir sonuca ulaşmanın doğru olmayacağı ortaya çıkmaktadır ki; bu da, yukarıda belirtilen, analizden alınmış ifadeleri tartışmaya açık hale getirmektedir.

Bu durumda, yani yukarıda çizilen tablo karşısında, analize hâkim ABD’ye yönelik bu eleştirel yaklaşım niye diye sormak gerekmez mi? Ortadoğu’da, ABD hakkında böyle bir atmosferin oluşturulmasının arkasında ne gibi bir amaç olabilir? ABD, hedef alacağı ülkelere karşı kendisini zayıf gösterme, o ülkelerin gerçek niyetlerini açığa vurma, o ülkeleri hedef aldığında üçüncü ülkelerin desteğini kazanma peşinde olabilir mi? Ya da ABD’nin Ortadoğu’da Çin’in dış politika anlayışından ve uygulamasından esinlediği düşünülebilir mi?

Analizde, John Bolton ve Trump Yönetiminde “etkin” pozisyonlarda bulunan Yahudiler unutulmuş diye düşünüyorum. Oysa bunları önemli görüyorum. Ve bunun Ortadoğu’daki mevcut durum ve muhtemel (beklenen) gelişmeler ile ilişkilendirilmesi gerektiğini değerlendiriyorum. Bu değerlendirmenin kapsamına, Irak’ın ve Suriye’nin kuzeyindeki Kürtler ile, Türkiye’de son günlerde PKK terör örgütünün hapisteki elebaşı Abdullah Öcalan ile ilgili gelişmeleri de dâhil ediyorum. Kürtler de, bu değerlendirmenin kapsamında mütalaa edilebilir.

Yani ABD, Ortadoğu’da “bir şeylerin” peşinde ve biz “o şeylerin” ne olacağını hep birlikte göreceğiz!…

osmetoz/ascmer, www.ascmer.org, 10 Mayıs 2019.

[i] https://www.worldpoliticsreview.com/articles/27804/as-isis-regroups-the-u-s-is-forgetting-the-lessons-of-counterinsurgency-again, 10.5.2019

 


PAKİSTAN BAŞBAKANI IMRAN KHAN HAFTAYA BEYAZ SARAY’DA…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Pakistan Başbakanı Imran Khan, önümüzdeki hafta Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ile biraraya geliyor. Görüşme konularından birinin uluslararası terörizmle mücadele olacağı ifade ediliyor[i]. Başka hususlar da var. Pakistan’ın, Afgan Talibanı’nın şiddeti azaltmasında ve Kabil hükümeti ile doğrudan görüşmelere zorlanmasında kilit bir role sahip olması nedeniyle, bu iki

İRAN “BAHANE”, SUUDİ ARABİSTAN “ŞAHANE”!…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Körfez bölgesindeki gerginlik yeniden tırmanıyor görünüyor. İran, Hürmüz Boğazı’nı geçen İngiliz bayraklı bir petrol tankerinden sonra, Liberya bayraklı bir petrol tankerini daha ele geçirmiş[i]… Bu gelişmeleri, öncesindeki şu iki olay ile birlikte değerlendirmek gerekir. Birincisi, İngiltere’nin, ABD’nin Körfez bölgesinde deniz ulaşım güvenliğini sağlamak için çok uluslu deniz görev

SURİYE İÇ SAVAŞINDA YENİ MECRA

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı WPR’nin Suriye iç savaşının sona erebileceğine ancak krizin devam edeceğine dair kısa analizinde[i]; Beşar Esad’ın,  iç savaşta hedef aldığı bölgeler de dâhil, şimdi ülkeyi yeniden inşa etme zorluğuyla karşı karşıya bulunduğu ifade ediliyor. BM’nin 250 milyar dolar olarak tahmin ettiği Suriye’nin yeniden inşa maliyetini, Moskova da dâhil Esad’ın

ÇİN İRAN-ABD GERGİNLİĞİNİN NERESİNDE?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı ABD-İran gerginliği tırmanıyor gözüküyor. İran’ı çevreleyen ABD askeri varlığı çok belirgin iken; ABD, Hürmüz Boğazı’nı kullanan petrol ve doğal gaz tankerleri ile ilgili son olayları öne sürerek, şimdi de Hürmüz Boğazı’nda ve boğazın iki yanındaki Basra ve Umman Körfezlerinde ulaşım güvenliğini sağlamak için kendisi liderliğinde çok uluslu bir

ÇİNLİ AMİRAL KİME NİYE NE DEDİ?

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Çin Askeri Bilimler Akademisi Başkan Yardımcısı Tuğamiral Lou Yuan; Shenzhen’de, Çin-ABD ilişkilerinin mevcut durumu hakkında yaptığı konuşmada, Doğu Çin Denizi ile Güney Çin Denizi’nde devam eden anlaşmazlıkların, ABD’ye ait iki uçak gemisinin batırılması suretiyle çözülebileceğini söylemiş[i]… Amiral’in konuşmasındaki tek dikkat çekici husus bu değil. Amiral, Çin-ABD ticaret savaşının

E-mail: bilgi@ascmer.org

Tel/Fax: +90 312 235 1841

Dükkan
© 2014 Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki yazılar ve analizler kaynak gösterilmeden kullanılamaz.