ABD HAZİNE BAKANI’NIN AÇIKLAMASININ KISA EKONOMİ POLİTİĞİ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk

ABD Hazine Bakanı diyor ki, “ticaret savaşındaki” müzakerelerde ABD’nin önceliği Meksika, Kanada ve Avrupa; Çin ile ancak bunlardan sonra müzakereye geçilebilir[i]… Önce NAFTA, sonra AB, en sonunda da Çin…Bu açıklama, önemli ve anlamlı bulunmaktadır.

Her şeyden önce, müzakerelerin, dün başlayıp bugün (hemen) bitmediğini, zorlu bir süreç olduğunu, yani zaman alacağını görmek gerekir. Açıklamadan, müzakerelerin aynı “iskelet ekip” tarafından yürütüleceği anlamı çıkarılmaktadır. ABD, müzakerelere en yakınındaki Meksika ile başlayacak ve Kanada ile devam edecek, sonra Avrupa’ya geçecek, ancak bundan sonra Çin ile masaya oturabilecektir.

Müzakerelerdeki öncelik sıralaması ve geçecek zaman, anlamlı ve önemlidir.

ABD, hemen güneyindeki Meksika’ya ve kuzeyindeki Kanada’ya önem ve öncelik veriyor. Her ne kadar, ABD’nin toplam ihracatında Kanada’nın payı % 18 ve Meksika’nın payı % 15, toplam ithalatında bu ülkeler aynı sırayla % 12 ve % 13 paya sahibi olsalar da; müzakere sürecinin bu iki ülke ile başlamasının, ekonomik mülahazalardan “çok”, politik ve güvenlik mülahazaları ile ilgili olduğu değerlendirilmektedir. Avrupa’ya sıra, ancak Meksika’dan ve Kanada’dan sonra gelecektir. Bu noktada, (i) Meksika’nın NATO üyesi olmadığını, (ii) Kanada’nın NATO’nun reaksiyon gösterdiği olaylarda bugüne kadar fazla öne çıkmamış olduğunu, (iii) Avrupa’nın ise NATO üzerinden ABD’nin (Kuzey Amerika’nın) ileriden savunmasına ve güvenliğine bugüne kadar ciddi katkı sunduğunu ve (iv) ABD’nin Kanada ve Meksika ile arasındaki paktı (NAFTA’yı) gözden geçirmeye hazırlandığını hatırlamak uygun olacaktır. Bu durum, Batının iki kanadı (ABD-Avrupa) arasındaki ayrışma ve ABD’nin NATO’ya bakışı açısından son derece anlamlı bulunmaktadır. Bu paragrafta belirtilenler, görev alanı münhasıran Kuzey Atlantik ve Arktika olan 2. Filo’yu yeniden ihdas etmesi ile birlikte mütalaa edildiğinde, ABD’nin yeni bir “savunma ve güvenlik konseptine” sahip olduğunun düşünülmesine neden olmaktadır. Bugüne kadar ülke savunmasını ve güvenliğini “ileriden” sağlama düşüncesi ile öne çıkmış ABD’nin, bugün artık savunma ve güvenliğini “yakından” düşünmeye başladığı algısı edinilmektedir.

Meksika ile müzakereler başlayacak, arkasından Kanada ile müzakerelere geçilecek, sonra müzakerelere Avrupa ile devam edilecek… Hâlihazırda Çin ile yapılan bazı kalemlerin ticaretine ilişkin müzakerelerde mesafe alınamadığı da bilinmektedir. Esasen başlangıçta da ifade edildiği üzere, müzakere (pazarlık), zor ve zaman alıcı bir süreçtir. Bakanın açıklamasından müzakerelerin aynı “iskelet ekip” ile yürütüleceği anlamının çıkarılabilmesi, müzakerelerin oldukça uzun sürebileceği olgusunu ayrıca besleyecektir. Bunlardan, ABD’nin başlattığı ticaret savaşının ve bunun küresel ekonomi üzerindeki olumsuz etkilerinin kısa sürede ortadan kalkmayacağı, giderek ağırlaşacak küresel bir ekonomik tablo ile karşı karşıya kalınacağı sonucuna ulaşılabilmektedir. Satın alma gücü paritesi itibarıyla 19 triyon dolarlık GSYİH’sı ve “açık verse de” 4 trilyon dolara yakın dış ticareti nedeniyle, başlattığı ticaret savaşının daha şimdiden görülebilen olumsuz etkilerinin, müzakere sürecinin tahmin edildiği gibi uzun sürmesi halinde, ağırlaşması kaçınılmaz görülmektedir.

Çin’in satın alma gücü paritesi ile GSYİH’sı, 23 trilyon dolardır. Ve Çin, “fazla veren” 4 trilyon dolara yakın bir dış ticaret hacmine sahiptir. Çin’e ilişkin bu veriler, ABD’nin başlattığı ticaret savaşından ve müzakerelerde izleyeceği yöntemden Çin’in ciddi şekilde etkileneceğine ve küresel ekonomide kötüye gidişteki “ağırlaşma” riskinin müzakereler uzadıkça güçleneceğine işaret etmektedir.

Hatırlanır ise; Trump Yönetimi, “yeniden, yine büyük Amerika” söylemi ile yola çıkmıştı. Ve halen bu söylem ile hareket ediyor gözükmektedir. Aklıma gelen, Trump Yönetimi’nin, ABD’nin gücünü “ticaret-ekonomi” üzerinden “masaya sürmüş” olduğu; Dünyaya, ticaret-ekonomi üzerinden ABD’nin hala “başat güç (dominant power)” olduğunu “hatırlatmaya” ve bu suretle uluslararası sistemi yönetmeyi-yönlendirmeyi sürdürmeye çalıştığıdır.  Ve ABD’nin, bu yolda, “önce eşeğini kaybettirme, sonra da buldurma” stratejisini izliyor olabileceğini düşünüyorum. Bu çabanın ve bu stratejinin, ileriden” savunma yerine “yakından” savunmaya ağırlık vermiş güncel ABD algısı ile örtüşmediğine dikkat çekmek isterim. Eğer böyle bir çaba ve strateji peşinde iseler, Trump Yönetimi’nin bunlarda başarılı olması oldukça zayıf bir ihtimal olarak görülmektedir. Çünkü ABD, bu çabayı ve uygulamaya koyduğu stratejiyi öngördüğü gibi sonlandıracak güçten yoksun gözükmektedir. Bu noktada, G-7 ülkelerinin, hem Rusya konusunda bugüne kadar “zoraki” bir ortak yaklaşım sergilediklerini, hem de Çin ile ekonomik/ticari ilişkilere ABD gibi bakmadıklarını hatırlamak ayrıca uygun olacaktır.

ABD Hazine Bakanı’nın açıklaması, bende bunları çağrıştırıyor.

osmetoz/ascmer, www.ascmer.org, 29 Ağustos 2018

[i] https://www.scmp.com/news/china/article/2161757/us-treasury-secretary-confirms-what-trump-suggested-trade-talks-china-are?utm_source=emarsys&utm_medium=email&utm_content=20180829&utm_campaign=scmp_today&aid=190131336&sc_src=email_2333218&sc_llid=53272&sc_lid=154527272&sc_uid=Qc2KmijIx5&utm_source=emarsys&utm_medium=email, 29 Ağustos 2018.


ABD’NİN MÜSLÜMAN UYGUR TÜRKLERİNE İLGİSİNİN ÇAĞRIŞIMLARI

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı ABD Senatosu’nda, Sincan Uygur Özerk Bölgesi (Doğu Türkistan)’nde Müslüman Uygur Türklerine yönelik, “Uygur Human Rights Policy Act (Uygur İnsan Hakları Politikası Yasası)” tasarısı kabul edilmiş.[i] Senato’dan geçen metne göre; Pekin’in Müslüman Uygur Türklerine yönelik insan hakları ihlallerine karşı, Washington Çin Hükümeti yetkililerine yaptırımlar uygulayabilecek. Bölgedeki işkence, yargısız gözaltı,

YENİ SİSTEMDE HUKUKSAL AÇIDAN ASKERİ HAREKÂTIN SEVK VE İDARESİ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı İdlib’de 33 Türk askerinin şehit düştüğü günlerde televizyon ekranlarındaki bazı görüntüler nedeniyle, “yeni sistemde” Milli Savunma Bakanı’nın Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları ile olan ilişkilerine değinme ihtiyacı duymuş ancak, acının dorukta olduğu bir sırada yanlış anlaşılabilirim endişesiyle o günlerde bunu yapmamıştım. Televizyon ekranlarındaki o görüntüler, bana göre, bir

ULUSLARARASI HUKUK IŞIĞINDA TÜRKİYE’NİN SURİYE’DEKİ (İDLİB’DEKİ) ASKERİ VARLIĞI

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Türkiye İdlib’de 34 askerini şehit vermesinin acısını yaşarken, iç ve dış kamuoyunda bir sorgulama var ki, yetkililerden Türkiye’nin Suriye’deki (İdlib’deki) varlığına dair açıklamaları duyuyoruz.  Türkiye’nin, “Suriye halkı davet ettiği için Suriye’de olduğu” ifade ediliyor, zaman zaman da Adana Protokolü’ne işaret ediliyor. İdlib üzerinden Suriye krizinde bugün gelinen noktada,

İDLİB: ULUSLARARASI HUKUK VE KORONA VİRÜSÜ

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı Sayın Erdoğan’ın İdlib konusunda muhataplarına verdiği süre dolmak üzere… Son üç güne girildi… Evet, Türkiye’nin İdlib’deki varlığı “önleyici savunma” kapsamında görülebilir, Türkiye Suriye’de terörizmle mücadele edebilir ama, bir de bu işin “aması” var…

PAKİSTAN’DAN İDLİB’E BİR DİZİ ÇAĞRIŞIM…

Prof. Dr. Osman Metin Öztürk, ASCMER Başkanı ABD’li “The National İnterest”den, Çin’in Pakistan’ı aşağıladığına (sömürge muamelesi yaptığına) değinen ve Pakistan Başbakanı İmran Han’ı Pakistan halkı ile karşı karşıya getirme amacının güdüldüğü algısına yol açan (içeridiğinden böyle bir algı potansiyeli çıkarılabilen) ilginç bir makale[i]… ABD’nin, yeniden Pakistan ile yakınlaşma çabası içinde olduğu çağrışımına da yol açıyor…

E-mail: bilgi@ascmer.org

Tel: +90 532 414 48 98

Dükkan
© 2014 Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki yazılar ve analizler kaynak gösterilmeden kullanılamaz.